Przejdź do treści
Przewodnik W Punkt Wcześniak po wypisie. Co dalej?

Rozdział 7

Witaj w domu. Pierwsze tygodnie

7.1. Organizacja domu i codzienna rutyna #

Nareszcie do domu #

Tak, to jest ten dzień. Przeszliście razem całą drogę i możecie opuścić szpital. Wypełniają Cię pewnie skrajne emocje, od euforii do strachu: jak to będzie?

Będziecie się teraz mogli nacieszyć sobą, ale też czeka Was bardzo intensywny czas wizyt lekarskich i terapii, aby pomóc dziecku dogonić swoich rówieśników, urodzonych o czasie.

Jesteście wspaniali i dzielni, i poradzicie sobie ze wszystkim. Chcemy Ci zaproponować kilka porad, jak odnaleźć się w nowej rzeczywistości.

To jednak nie jest to samo, co opuszczenie szpitala z donoszonym, zdrowym noworodkiem. Twoje dziecko jest szczególne i będzie wymagało jeszcze wielu działań i wsparcia. Jego potrzeby będą się różnić od tych, o jakich opowiadają mamy dzieci urodzonych w terminie. Pewnie nieraz spotkasz się ze zdziwieniem i niezrozumieniem, kiedy będziesz zwracać uwagę na higienę i zdrowie, kiedy nie będziesz się zgadzać na wizyty „tylko” zakatarzonych znajomych czy krewnych. Ale to wszystko pomoże Ci zaopiekować się Twoim Maleństwem i zadbać o jego zdrowie i bezpieczeństwo.

Będzie to też czas naznaczony wizytami u specjalistów, terapeutów. Początkowo będzie Ci trudno i może Cię przytłoczyć ogrom zadań do wykonania. Ale z czasem, z dobrymi radami specjalistów, zorientujesz się, co jest dla Was najważniejsze i co jest priorytetem. Zadbaj o siebie i swoje poczucie własnej wartości jako rodzica. Nie zapominaj o ważnych dla Ciebie osobach: starszych dzieciach, o dziadkach, wujkach, przyjaciołach. Zbuduj dla siebie system wsparcia: będziesz bardzo potrzebować życzliwości i zrozumienia.

To także czas, kiedy musicie się siebie nauczyć na nowo, w nowej sytuacji i nowym otoczeniu. Teraz to Wy, rodzice, musicie ułożyć harmonogram dnia, podzielić obowiązki, znaleźć czas na sen, pracę, posiłki i najważniejsze: czas dla starszych dzieci. Pamiętaj, że one też przeżywają tę sytuację i też potrzebują Mamy i Taty…

Mimo tych wszystkich czekających na Was trudności trzymamy za Was kciuki, bo wiemy, że jesteście wspaniali i dzielni.

Organizacja domu i otoczenia: lista kontrolna #

Warto zadbać o kilka aspektów związanych z wyposażeniem domu jeszcze w momencie, gdy Twoje dziecko przebywa w szpitalu. Unikniesz dzięki temu dodatkowego stresu w dniu wyjścia dziecka ze szpitala. Będziecie mieli większe przekonanie, że jesteście na ten dzień gotowi.

Zadbaj o higienę kontaktów ze światem zewnętrznym:

  • płyn do dezynfekcji rąk (szczególnie dla odwiedzających),
  • papierowe ręczniki jednorazowe,
  • maseczki jednorazowe.

Zorganizuj apteczkę małego dziecka, ustalając jej zawartość z lekarzem. Powinny się w niej znaleźć na pewno:

  • podstawowe preparaty zbijające gorączkę: lek przeciwgorączkowy, który wskaże lekarz. Zapytaj, od jakiego wieku i masy ciała wolno go podać: na przykład ibuprofenu nie podaje się dzieciom poniżej 3 miesięcy. Pamiętaj: dziecko poniżej 3 miesięcy (u wcześniaka liczysz wiek korygowany) z temperaturą 38 °C lub wyższą wymaga pilnego badania teraz, także w nocy (rozdział 6.2).
  • gaziki jałowe,
  • sól fizjologiczna,
  • środek do odkażania skóry, który poleci lekarz albo farmaceuta,
  • preparaty witaminowe zalecone przez lekarza.

Apteczka wcześniaka jest też w rozdziale 6.4.

Zgromadź niezbędne sprzęty:

  • monitor oddechu, jeśli zaleci go lekarz (kiedy ma sens, a kiedy daje fałszywy spokój: rozdział 6.4),
  • elektroniczna niania: pomaga usłyszeć dziecko z innego pokoju, ale nie mierzy oddechu i nie zastępuje zasad bezpiecznego snu (rozdział 7.3),
  • termometr elektroniczny,
  • aspirator do nosa,
  • laktator, jeśli wybierasz karmienie piersią,
  • podgrzewacz do butelek,
  • nebulizator, jeśli zaleci go lekarz.

Może będziesz potrzebować sprzętu specjalistycznego? Skonsultuj ten aspekt z lekarzem.

Zaaranżuj pokój dla dziecka:

  • wybierając materiały łatwe do czyszczenia,
  • eliminując do minimum „zbieracze kurzu”, np. baldachimy, dywany, maskotki itp.,
  • wybierając spokojne i łagodne kolory, które nie będą drażnić zmysłów Twojego dziecka,
  • dbając o dobre nawilżenie i cyrkulację powietrza oraz o temperaturę około 16–20 °C (rozdział 7.3); warto pomyśleć też o oczyszczaczu powietrza,
  • inwestując w specjalnie przygotowane karty, książeczki lub zabawki kontrastowe do ćwiczenia wzroku i zabawy,
  • rezygnując z poduszki: dziecko jej nie potrzebuje, a w łóżeczku utrudnia bezpieczny oddech (rozdział 7.3),
  • rezygnując, w przestrzeni zabawowej dziecka, z nadmiaru poduszek, wałków i innych gadżetów,
  • wystrzegając się wszelkich grających i migających zabawek, niesłużących rozwojowi, a powodujących przestymulowanie dziecka: będzie mu trudniej usnąć, będzie niespokojne i „nakręcone”.

Kup dopasowany do rozmiarów dziecka (wcześniaka) fotelik samochodowy:

  • wcześniaki są niestandardowe: znajdź specjalistyczny sklep, gdzie można sprawdzić wiele opcji fotelików z dodatkowymi wkładkami,
  • często wcześniaki są długie, ale ich waga jest bardzo mała: ważne jest, aby fotelik miał możliwość wielu konfiguracji wkładek i pasów,
  • wybierz sklep, w którym można „przymierzyć dziecko” do fotelika, wpiąć fotelik do swojego samochodu, żeby zobaczyć, czy wszystko pasuje,
  • nie kupuj fotelika używanego ani bez przymierzenia dziecka; zapytaj przed wypisem, jak długo dziecko może w nim jechać bez przerwy (ramka B).

Zgromadź ubranka dla wcześniaka:

  • sprawdź sklepy z odzieżą dla dzieci, zwróć uwagę na to, że są specjalne sklepy dla wcześniaków.

Kup pieluchy tetrowe lub bambusowe: są miękkie, przyjemne w dotyku i łatwo się je pierze, wspaniale zastępują otulacze i kocyki w cieplejsze dni, nie podrażniają skóry dziecka, świetnie nadają się jako myjka do kąpieli i chusteczka do wycierania buzi i nosa.

Zaopatrz się w dobry, głęboki wózek. Do snu w domu dziecko kładziesz do łóżeczka (rozdział 7.3).

Kup kosmetyki: najlepiej podobne do tych, jakich używano na oddziale, najprawdopodobniej dziecko nie ma na nie uczulenia. Pamiętaj też o najprostszych rozwiązaniach: czasami mączka ziemniaczana jest na wagę złota.

Zgromadź pierwsze zabawki:

  • stymulujące rozwój, np. karty kontrastowe, zabawy fundamentalne itp.,
  • łatwe w czyszczeniu.

Kup właściwe proszki i płyny do płukania:

  • warto zainwestować w środki hipoalergiczne.

Kup butelki, smoczki: najlepiej zbliżone do tych, jakie używane były na oddziale (dziecko już potrafi ich używać), gryzaki… wszystko jak dla każdego niemowlaka.

Codzienna rutyna: 14 życzliwych rad #

Twoje życie zmieniło się kolejny raz. Teraz całkowitą opiekę nad Twoim dzieckiem sprawujesz samodzielnie. Pozwól, że przekażemy Ci kilka życzliwych rad:

  1. Staraj się ułożyć wygodny dla Was plan dnia, który uwzględnia potrzeby wszystkich domowników.
  2. Naucz się prosić o pomoc i wsparcie.
  3. Jak najwcześniej rozpocznij zlecone niezbędne zajęcia z zakresu terapii i rehabilitacji:
    • jeśli Twoje dziecko jest wcześniakiem, umów pierwszą ocenę u fizjoterapeuty 1–3 miesiące po wypisie (rozdział 5). Fizjoterapeuta powie, czy dziecko potrzebuje ćwiczeń, także wtedy, gdy rozwija się prawidłowo;
    • bardzo często to Mama potrzebuje pomocy fizjoterapeuty; ze względu na rozejście mięśnia prostego brzucha, nietrzymanie moczu czy wiele innych dolegliwości po porodzie warto zadbać o siebie, swój komfort i zdrowie i mieć siłę na cieszenie się macierzyństwem;
    • jeśli Twoje dziecko często ulewa, ma kolki, gryzie brodawkę albo ma inne objawy, które Cię niepokoją, od razu skonsultuj to ze specjalistą, zamiast szukać odpowiedzi w niesprawdzonych źródłach.
  4. Ułóż listę działań, jakich potrzebuje Twoje dziecko, i po kolei realizuj jej punkty.
  5. Zorganizuj domowy kalendarz z wizytami, terapiami, ważnymi wydarzeniami: to ważne, aby niczego nie przeoczyć, ale też aby nie dublować konsultacji.
  6. Bądź w stałym kontakcie z lekarzem. Pamiętaj, dr Google nie jest najlepszym diagnostą… Rozsądniej jest konsultować każdy Twój niepokój o stan zdrowia dziecka z pediatrą lub specjalistą niż polegać na forach i niesprawdzonych opiniach. Od tego zależy zdrowie i życie Twojego dziecka.
  7. Nie zapomnij, że każdy potrzebuje odpoczynku. Rehabilitacja, ciągłe wizyty u specjalistów, zajęcia terapeutyczne są dla Was, a przede wszystkim dla Twojego dziecka obciążające i wyczerpujące. Czasami warto zrobić przerwę i krótkie wakacje: ustal to z lekarzem lub głównym terapeutą.
  8. Nie samą terapią dziecko żyje. Nie zapomnij o wspólnej zabawie. Nie ma niczego lepszego dla każdego dziecka niż czas spędzony na wspólnej aktywności z rodzicami i rodzeństwem. Możesz wykorzystać go, aby pogłębiać Waszą wspólną więź, aby budować dobre relacje między rodzeństwem, aby rozwijać kompetencje społeczne swoich dzieci, wszystkich. Zabawa ma fundamentalne znaczenie w rozwoju człowieka. W ten sposób kształtują się umiejętności poznawcze i społeczne, uczymy się emocji i zachowań. Poznawajcie siebie nawzajem oraz otaczający Was świat: to najlepsza terapia.
  9. Jeśli Twoje dziecko jest wcześniakiem, to pamiętaj o tym, że wcześniak to nie jest miniaturka człowieka: mierzysz się z ogromnym wyzwaniem. Otoczenie nie zawsze to rozumie. Często spotkasz się z nachalnymi pytaniami, wścibstwem, zbędnymi i nietrafionymi radami. Nie musisz na nie odpowiadać. Zastanów się, komu i co chcesz przekazać (rodzinie? przyjaciołom?), ułóż sobie neutralny komunikat na takie okazje, który ucinać będzie zbędne dyskusje. Gotowe zdania na takie okazje są w rozdziale 8.
  10. Nie zapomnijcie żyć. Oprócz dzieci macie jeszcze siebie. Wy też potrzebujecie chwili odpoczynku, kontaktu z osobami dorosłymi, przyjemności i wsparcia. Pomyśl i zaplanuj czas dla siebie. Nawet 15 minut wytchnienia z kubkiem dobrej kawy może czynić cuda.
  11. Poszukaj wsparcia. Warto dołączyć do grup rodziców, którzy mierzą się z podobnymi do Twoich wyzwaniami. Możecie się wspierać, wymieniać informacjami, polecać sobie dobrych specjalistów. Dzięki temu poczujecie, że nie jesteście sami.
  12. Jeśli masz starsze dzieci, nie zapomnij o nich. One również przeżywają tę sytuację, o czym pisaliśmy już wcześniej. Znajdź czas dla każdego z dzieci, na zabawę, rozmowę. Praktykuj uważność i słuchaj o potrzebach zdrowego rodzeństwa. Macie szansę na stworzenie głębokiej więzi i rozwinięcie w dzieciach prawdziwej empatii.
  13. Nie zapomnijcie też o sobie. Jak już ucichnie ferwor pierwszych dni, harmonogramów dnia i ustalicie bezpieczną rutynę życia rodzinnego, zadbajcie o swoje relacje partnerskie. Szczęśliwi, spełnieni i uśmiechnięci Mama i Tata to dla dzieci największy skarb.
  14. Nie izoluj się nadmiernie. Z zachowaniem bezpieczeństwa i higieny Wasza wyjątkowa sytuacja nie wyklucza spotkań rodzinnych i towarzyskich. Może nie od razu, może nie w wielkim gronie, może nie w zatłoczonych miejscach, ale nie ma żadnego powodu, żeby nie dzielić radości z osobami, które są Ci bliskie. To też szansa przygotować otoczenie na wyjątkowość Twojego dziecka. W pierwszym sezonie infekcji trzymaj się zasad dla gości z rozdziału 7.4.

Wybór lekarza dla Twojego dziecka: na co zwrócić uwagę? #

Zapisz dziecko do przychodni. To bardzo ważne, lekarz pierwszego kontaktu będzie dla Was wsparciem przez długi czas, dlatego wybierz osobę, która nie boi się wcześniaków lub dzieci z wyzwaniami rozwojowymi, ma doświadczenie w prowadzeniu dzieci ze specjalnymi potrzebami, jest dostępna. Wielokrotnie będziesz potrzebować szybkiej wizyty poza kolejnością albo porady na telefon, a dzieci „uwielbiają” chorować w niedzielę o 3 nad ranem…

Podczas pobytu Twojego dziecka na oddziale poznaliście wielu lekarzy. To świetni specjaliści. Z niektórymi rozmawiało Ci się bardzo dobrze, z innymi gorzej. Jeśli jest wśród nich lekarz, któremu chcesz powierzyć zdrowie Twojego dziecka, zapytaj, czy przyjmuje w poradni lub ma prywatny gabinet.

Jeśli mieszkasz daleko albo lekarza swoich marzeń nie udało się spotkać, popytaj innych rodziców, część z nich ma starsze dzieci i doświadczenie w wyborze lekarza pediatry. Możesz też popytać na forach, wśród rodziny czy znajomych, zapytaj swojego lekarza ginekologa, na pewno będzie w stanie kogoś polecić.

1. Twój lekarz nie może bać się Twojego dziecka.
Musisz mieć pewność, że lekarz, którego chcesz wybrać, ma doświadczenie w leczeniu i prowadzeniu wcześniaków lub dzieci z wyzwaniami rozwojowymi. To bardzo często jest pierwsza osoba, z którą będziesz się kontaktować w nagłych sytuacjach. To jest też osoba, która będzie wystawiała Twojemu dziecku różne opinie i zaświadczenia, ale także powinna koordynować cały proces diagnostyczno-terapeutyczny. Zatem musi mieć doświadczenie i wiedzę na temat możliwości diagnostycznych, dostępnych form terapii, także tych najnowszych.

2. Twój lekarz musi być dostępny.
Już o tym wspominaliśmy, ale wszystkie dzieci najczęściej zaczynają chorować w weekend lub święta… Ważne jest, aby nie trzeba było za każdym razem od razu jechać do szpitala, tylko można było skonsultować swoje obawy lub wątpliwości z lekarzem, który zna Twoje dziecko i wie, jak ono reaguje na infekcje.

3. Upewnij się, w jaki sposób możesz się z Twoim lekarzem kontaktować, czy akceptuje formy kontaktu przez komunikatory, SMS-y…

4. Pamiętaj: skierowanie do poradni specjalistycznej i na bezpłatne badania na NFZ wystawia lekarz, który ma umowę z NFZ, na przykład lekarz POZ albo lekarz w poradni specjalistycznej na NFZ. Jeśli chodzisz do lekarza prywatnie, za zlecone badania trzeba będzie zapłacić.

Z kolei z lekarzem, który pracuje w ramach kontraktu z NFZ, raczej nie da się skontaktować po jego godzinach pracy.

Jeśli więc decydujesz się na opiekę lekarza prowadzącego prywatną praktykę, pamiętaj, że oprócz tego musisz zapisać dziecko do przychodni z podpisanym kontraktem NFZ i wybrać lekarza POZ. Upewnij się, że rozumie szczególne potrzeby Twojego dziecka i nie będzie kwestionował potrzeby wystawiania skierowań na badania, do poradni specjalistycznych.

Przychodnię i lekarza POZ wybierasz, składając deklarację wyboru. Zapytaj w wybranej przychodni, czy przyjmie Twoje dziecko. Stan na listopad 2026. Weź jednak pod uwagę kwestię dojazdu z Maluchem do poradni (i tego, czy lekarz będzie mógł przyjechać do Was). Jeżeli zatem chodzisz do lekarza prywatnie, to warto lekarza POZ wybrać jak najbliżej swojego miejsca zamieszkania.

Ważne jest również, czy przychodnia ma wydzielone miejsce dla dzieci chorych i czy jest ono izolowane od miejsca przyjmowania dzieci zdrowych (np. dwa osobne wejścia do przychodni). Ewentualnie, czy rozdzielone są godziny, w których przyjmowane są dzieci zdrowe i chore. Dzięki temu, idąc z dzieckiem na bilans czy szczepienie, nie narazisz go na zarażenie.

5. Lekarz musi mieć czas.
Zapytaj, ile czasu przewiduje na wizytę. Zapewniam Cię, że jeśli przyjdziesz z teczką dokumentów, wypisami ze szpitali, wynikami badań i swoimi pytaniami, to standardowe 10 minut na wizytę nie wystarczy. Czasami warto najpierw zapisać się do lekarza bez dziecka, opowiedzieć, z jakimi wyzwaniami się mierzysz i czego oczekujesz. To pozwoli obu stronom ustalić zasady współpracy.

6. Zwróć uwagę, czy lekarz Twojego dziecka zapoznał się z całą dokumentacją, czy jest zainteresowany tym, jakie terapie stosujesz, czy jest Ci w stanie doradzić, podpowiedzieć. Czy zainteresował się opinią rehabilitanta, logopedy?

7. Lekarz Twojego dziecka musi być empatyczny.
Upewnij się, że chętnie odpowie na Twoje pytania, wysłucha Twoich obaw, rozwieje wątpliwości. Po wizycie masz mieć poczucie, że wiesz, co dalej robić.

Z lekarzem musi Ci się dobrze rozmawiać. W gabinecie nie możesz czuć skrępowania. Lepiej omijaj lekarzy, którzy wytwarzają oficjalną atmosferę, reagują zniecierpliwieniem na Twoje dociekliwe pytania, i takich, u których czujesz, że ktoś Cię ponagla.

Lekarz Twojego dziecka jest świetnym specjalistą, ale to Ty znasz swoje dziecko najlepiej na świecie.

Jeśli lekarz kwestionuje Twoje obserwacje, twierdząc, że „to niemożliwe, musiało się Państwu wydawać”, nie słuchając Cię do końca albo nie odnosząc się merytorycznie do Twoich obaw, to nie jest dobry adres.

8. Obserwuj, jak lekarz traktuje Twoje dziecko (i jak ono na niego reaguje).
Czy jest cierpliwy? Czy dba, by Maluch podczas badania nie leżał na zimnej leżance czy przewijaku, by badanie nie było dla niego stresujące? Czy umie tak zabawić malca albo odwrócić jego uwagę, by nie płakał, a wizyta czy szczepienie kojarzyły mu się wyłącznie z czymś miłym? Na marginesie: znam jednego świetnego kardiologa, który śpiewa, żeby dziecko pozwoliło sobie zrobić badanie. Uwierz mi: bezcenne przeżycie.

9. Lekarz powinien dbać o dokumentację.
Ważne jest, by lekarz pediatra założył dziecku kartę bądź wpisywał przebyte infekcje do książeczki zdrowia: dzięki temu w przyszłości szybko będzie można określić, jakie choroby dziecko już przeszło i jak reagowało na leki.

10. Lekarz powinien dokonywać bilansów i oceny rozwoju dziecka.
Zwracaj uwagę na to, czy lekarz Twojego dziecka podczas wizyt robi bilans: mierzy, waży, nanosi wyniki na siatki centylowe (w tym siatki dla wcześniaków).

11. Ważne jest również to, jakie jest podejście lekarza do szczepień, czy słucha Twoich obaw i odpowiada na pytania. Zasadą jest szczepienie według daty urodzenia, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (rozdział 5). Indywidualny kalendarz szczepień to opcja, którą możesz ustalić z lekarzem.

Czy proponuje szczepienie na rękach rodzica albo przy piersi? Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, żeby niemowlę było w czasie szczepienia na rękach opiekuna, a jeśli to możliwe, karmione piersią w trakcie szczepienia albo tuż przed nim. Mniej stresu w gabinecie to korzyść dla wszystkich: lekarza, pielęgniarki, rodziców, a przede wszystkim dziecka.

12. I na koniec ostatnie, najważniejsze: odpowiedz sobie na pytanie: czy lekarz budzi Twoje zaufanie? Czy „nadajecie na tych samych falach”? Czy jesteś w stanie powierzyć mu zdrowie Twojego dziecka, decyzje dotyczące leczenia i terapii?

Co zabrać do lekarza? #

Poza dzieckiem zabierz ze sobą:

  • jego książeczkę zdrowia,
  • dotychczasową dokumentację medyczną, w tym wszystkie opinie, np. logopedy, fizjoterapeuty,
  • tetrową pieluszkę, żeby móc na niej położyć dziecko w czasie badania, ważenia i wszelkich innych zabiegów,
  • niewielki kocyk, którym w razie potrzeby będzie można okryć rozebranego malucha,
  • pieluchy, chusteczki, krem i to, czego zazwyczaj używasz przy przewijaniu,
  • komplet ciuszków na przebranie, gdyby przytrafiła się jakaś poważniejsza „wpadka”,
  • wodę lub mleko, o ile nie karmisz piersią,
  • jeśli dziecko jest „smoczkowe”: dwa smoczki, na wypadek, gdyby jeden gdzieś wypadł.

7.2. Karmienie wcześniaka w domu #

Pierwsze tygodnie w domu kręcą się wokół karmienia. To normalne, że myślisz o nim najwięcej.

Co je Twoje dziecko. Najlepszy dla wcześniaka po wypisie jest pokarm mamy, często ze wzmacniaczem. Jeśli dziecko pije mieszankę, lekarz dobiera mieszankę dla wcześniaków albo tak zwaną mieszankę po wypisie. Jak długo podawać wzmacniacz albo specjalną mieszankę, decyduje lekarz na podstawie siatek wzrastania. Nie zmieniaj mleka ani mieszanki na własną rękę.

Ile i jak często. W pierwszych tygodniach karmisz na żądanie, ale nie rzadziej, niż ustalono przy wypisie. Ilość ustala z Tobą lekarz prowadzący, na podstawie tego, jak dziecko przybiera. Zapisuj godzinę i ilość: to najlepsza odpowiedź na pytanie lekarza „jak je?”.

Kiedy karmienie męczy. Wcześniak ma mniej siły do ssania. Powiedz lekarzowi, jeśli przy karmieniu dziecko się poci, szybko zasypia przy piersi albo butelce i nie kończy porcji, krztusi się albo robi przerwy na złapanie oddechu, a karmienie bardzo się wydłuża. Jeśli przy jedzeniu sinieje wokół ust albo przestaje oddychać, to sytuacja z czerwonej listy w rozdziale 6: dzwoń 112.

Dwa sygnały, których nie odkładasz. Dziecko pomija dwa kolejne karmienia albo przez 6–8 godzin nie ma mokrej pieluchy: do pediatry dziś (rozdział 6).

Ulewanie. Po karmieniu możesz trzymać dziecko pionowo na rękach. Do snu kładziesz je zawsze płasko na plecach, bez klinów i bez podnoszenia materaca. Zagęszczanie mleka i leki na refluks tylko po rozmowie z lekarzem.

Rozszerzanie diety. Nowe pokarmy wprowadzasz według wieku korygowanego, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Żelazo i witamina D. Podajesz je tak długo i w takiej dawce, jak zalecił lekarz. Nie dodawaj drugiego preparatu z witaminą D na własną rękę.

Pomoc przy karmieniu. Jeśli karmisz piersią albo odciągasz pokarm i coś nie idzie, poproś o doradczynię laktacyjną. Bank mleka kobiecego w Poznaniu działa w Ginekologiczno-Położniczym Szpitalu Klinicznym UMP: aktualne informacje są tam. Pozycje do karmienia i laktację krok po kroku opisują poradniki, które dostajesz na oddziale.

O pracy z położną laktacyjną i o tym, co zrobić, jeśli nie możesz karmić piersią, piszemy w rozdziałach 2 i 3.

Bank Mleka Kobiecego #

Czym jest bank mleka, opisuje rozdział 3.3.

📖 Pozycje do karmienia, laktacja krok po kroku: poradnik ICZMP „Jak dobrze, że jesteśmy razem” i Niezbędnik.

7.3. Bezpieczny sen #

Te zasady są takie same jak w aplikacji Mapa Marzeń.

  • Na plecach, do każdego snu, także w dzień.
  • Własne łóżeczko w pokoju rodziców. Wcześniaka nie kładzie się do snu w łóżku z dorosłym.
  • Twardy, płaski materac. Bez klinów i bez podnoszenia jednej strony.
  • Pusto w łóżeczku: bez poduszki, kołderki luzem, ochraniaczy, wałków i maskotek.
  • Nie przegrzewaj. Ubierz dziecko odpowiednio do temperatury w pokoju, w domu bez czapeczki. Brytyjska służba zdrowia (NHS) zaleca temperaturę pokoju około 16–20 °C i termometr w pokoju.
  • Nigdy do snu na kanapie ani w fotelu, ani samo, ani z Tobą. Jeśli przy karmieniu albo przytulaniu czujesz senność, odłóż dziecko na plecy do łóżeczka.
  • Bez dymu tytoniowego w domu i w samochodzie.
  • Fotelik, wózek i leżaczek nie są miejscem do snu. Po wyjściu z auta przełóż dziecko do łóżeczka.
  • Monitor oddechu nie chroni przed nagłą śmiercią łóżeczkową. Ma sens, gdy zaleci go lekarz. Więcej w rozdziale 6.4.
  • Na oddziale dziecko bywało układane na brzuchu, pod monitorem. W domu śpi na plecach, chyba że lekarz zalecił inaczej.

Smoczek do snu. Jeśli dziecko nie jest karmione piersią, smoczek możesz podawać do snu od początku. Jeśli jest karmione piersią, poczekaj, aż karmienie dobrze się ustabilizuje. Nie zmuszaj dziecka do smoczka. Gdy smoczek wypadnie we śnie, nie musisz wkładać go z powrotem. Możesz go wyjąć, gdy dziecko zaśnie.

Czas na brzuszku to co innego niż sen: tylko w dzień, gdy dziecko nie śpi, a Ty patrzysz (ramka „Główka i czas na brzuszku”).

7.4. Infekcje i odwiedziny w pierwszej zimie #

Pierwszy sezon infekcji jest dla wcześniaka trudniejszy niż dla dziecka urodzonego o czasie. Infekcje dróg oddechowych to główny powód, dla którego wcześniaki wracają do szpitala. Zwykły dla dorosłego katar wywołany wirusem RS może u wcześniaka skończyć się zapaleniem płuc.

Zasady dla gości

  • Przychodzą tylko zdrowi. Katar, kaszel, gorączka, biegunka, opryszczka: odwiedziny po wyzdrowieniu.
  • Ręce myje każdy, zaraz po wejściu.
  • Bez całowania dziecka w twarz i w rączki.
  • Mało osób naraz, krótko.
  • Dym tytoniowy zostaje za drzwiami, także na ubraniu.

Płyn do dezynfekcji rąk, ręczniki jednorazowe i maseczki są na liście kontrolnej w 7.1.

Rodzeństwo z przedszkola albo żłobka
Starsze dziecko nie musi znikać z domu. Po powrocie z przedszkola myje ręce i przebiera się. Nie nachyla się nad młodszym, nie przytula się do jego twarzy i nie kaszle w jego stronę. Gdy ma katar albo kaszel, nie bawi się przy łóżeczku. W szczycie sezonu infekcji rozważ przerwę w przedszkolu, jeśli lekarz tak zaleci.

Szczepienia domowników
Niemowlę do ukończenia 6. miesiąca nie może dostać szczepionki przeciw grypie, dlatego szczepią się osoby, które z nim mieszkają (tak zwany kokon). Zapytaj swojego lekarza także o szczepienie przeciw krztuścowi.

Profilaktyka RSV
Część wcześniaków dostaje w sezonie przeciwciało chroniące przed RSV, w zależności od tygodnia urodzenia i wieku na początku sezonu (stan na listopad 2026). Zapytaj neonatologa, czy dotyczy to Twojego dziecka.

Do kiedy ostrożniej
Źródła nie podają jednej daty. Ostrożność dotyczy pierwszego sezonu infekcji. Kiedy możecie wrócić do zwykłych odwiedzin, ustal z pediatrą albo w poradni neonatologicznej.

💬 Zdanie dla bliskich z katarem: „Lekarz prosi, żeby w tym sezonie nie odwiedzali nas goście z infekcją. Zadzwoń, jak wyzdrowiejesz, bardzo na Ciebie czekamy.”

7.5. Więź w domu #

Kangurowanie dalej w domu. Kangurowanie, czyli kontakt skóra do skóry, możesz kontynuować w domu. Dziecko w samej pieluszce leży na Twojej nagiej piersi, oboje przykryci. Kangurować może mama, tata albo inna bliska osoba. Kangurujesz w fotelu albo na łóżku, gdy nie chce Ci się spać, z twarzą dziecka widoczną i noskiem wolnym. Czujesz senność? Odłóż dziecko na plecy do łóżeczka. Na kanapie dziecko nie śpi nigdy, także na Tobie.

Jak dziecko mówi „za dużo”. Wcześniak ma mniej siły na bodźce niż dziecko urodzone o czasie i pokazuje to ciałem. Sygnały, że potrzebuje przerwy:

  • czkawka, ziewanie, kichanie, ulewanie,
  • zmiana koloru skóry: blednie, czerwienieje, sinieje,
  • rozczapierzone palce, wyprostowane i usztywnione rączki albo nóżki, chaotyczne ruchy albo nagła wiotkość,
  • odwracanie wzroku, „szklane” spojrzenie, grymasy, trudno je uspokoić.

Wtedy zwolnij albo przerwij: mniej mówienia, mniej dotyku, otul dziecko dłońmi, daj mu chwilę ciszy. Sinienie to coś innego niż zmęczenie: przy sinieniu postępuj według rozdziału 6.

Jak dziecko mówi „jestem gotowe”. Oddycha równo, ma spokojny kolor skóry, rozluźnione ciało, przykłada rączki do buzi albo ssie je, chwyta Twój palec, ma otwarte oczy i patrzy na Ciebie. To dobry moment na rozmowę, śpiewanie, zabawę twarzą w twarz.

Mniej bodźców. Przyciemnione światło, cichy dom, jedna rzecz naraz: albo mówisz, albo dotykasz, albo kołyszesz. Spokojny, stały dotyk całą dłonią dziecko zwykle znosi lepiej niż szybkie głaskanie.

„Nie czuję jeszcze więzi.” Wielu rodzicom wcześniaków więź przychodzi później, niż się spodziewali. Rozłąka na oddziale, strach i zmęczenie mają tu swój udział. To nie znaczy, że coś jest z Tobą nie tak. Porozmawiaj z psychologiem, jeśli od tygodni czujesz wobec dziecka obojętność, nic Cię nie cieszy albo masz poczucie, że sobie nie radzisz. Jeśli pojawiają się myśli o skrzywdzeniu siebie albo dziecka, szukaj pomocy od razu (7.7). Wsparcie W Punkt w kryzysie: 880 116 331, wtorki i czwartki 19:00–22:00. W inne dni i w nocy: Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie.

Pielęgnacja, która wspiera rozwój. Podnoś dziecko powoli, przez bok, podtrzymując główkę i pupę. Układaj je w lekkim zgięciu, z rączkami blisko buzi. Zmieniaj stronę, z której podchodzisz, karmisz i nosisz. W dzień, gdy nie śpi i patrzysz, kładź je na brzuszku na krótko. Jak to robić u Twojego dziecka, pokaże fizjoterapeuta: pierwsza ocena zwykle 1–3 miesiące po wypisie (rozdział 5).

Dziewięć sposobów na więź #

Na oddziale między Tobą a dzieckiem były szyba, kable i monitor. W domu nagle tego wszystkiego nie ma, a Ty możesz mieć wrażenie, że trzeba się poznać od nowa. To normalne.

Poniżej jest dziewięć sposobów na bliskość, które powstały z myślą o wcześniakach i ich rodzinach. Nie musisz robić wszystkich. Wybierz jeden, który dziś pasuje do Waszego domu.

1. Grafik okien #

Wcześniak ma w ciągu dnia krótkie chwile, kiedy ma otwarte oczy, spokojne ciało i patrzy. Nazywamy je oknami czuwania. Przez trzy dni zapisuj w zeszycie albo w telefonie, o której takie okno się pojawia i ile trwa. Potem podzielcie się nimi w domu: jedno okno dziennie należy do mamy, jedno do taty albo drugiej bliskiej osoby, czasem jedno do babci. Jedno okno, jedna osoba. Babcia albo inny gość dostaje okno tylko wtedy, gdy nie ma kataru, kaszlu ani gorączki (rozdz. 7.4).

Dlaczego działa: zamiast czekać na przypadek, wiesz, kiedy dziecko może być gotowe na Twoją twarz i Twój głos, a każdy z bliskich ma swój własny czas z dzieckiem. Okna u wcześniaka bywają krótkie, bo kontakt szybko go męczy. Gdy zobaczysz sygnały, że ma dość, okno się kończy.

2. Mów, co widzisz #

Mama Patrycja napisała o pierwszej nocy w domu: „Na oddziale moim punktem odniesienia był monitor”. Jeśli też łapiesz się na tym, że szukasz w domu liczb, spróbuj tego: kiedy jesteś przy dziecku, opowiadaj mu cicho, co widzisz. „Marszczysz czoło. Ruszasz palcem u lewej ręki. Masz mokre włosy po kąpieli.” Bez oceniania, tylko opis.

Dlaczego działa: dziecko słyszy spokojny głos, który zna, a Ty przez kilka minut patrzysz na nie, a nie na liczby.

3. Ten sam początek #

Niech każda bliska osoba wita dziecko zawsze tak samo: te same słowa i ten sam dotyk. Na przykład: dłoń na główce i „Dzień dobry, Zosiu, to ja, tata”. Babcia może mieć swoje powitanie, ciocia swoje. Wymyślcie je raz i nie zmieniajcie.

Dlaczego działa: po oddziale, gdzie dziecka dotykało wiele rąk, ten sam znak na początku mówi mu, że teraz coś się zacznie, i daje chwilę na przygotowanie.

4. Dłonie bez ruchu #

Połóż jedną dłoń na główce dziecka, a drugą na jego stópkach albo pod pupą. Trzymaj spokojnie, bez głaskania, bez poklepywania. Wystarczy kilka minut, kiedy dziecko jest niespokojne albo po przewijaniu. To dobry sposób dla każdego, kto boi się, że „zrobi coś źle”.

Dlaczego działa: wiele wcześniaków lepiej znosi spokojny, stały dotyk niż ruch dłoni po skórze. Ten sposób dobrze sprawdza się u każdego, kto boi się, że zrobi dziecku krzywdę.

5. Drugie urodziny: dzień terminu #

Zapisz w kalendarzu datę, kiedy dziecko miało się urodzić. W tym dniu zróbcie w domu coś małego i tylko Waszego: pierwsze wspólne zdjęcie całej rodziny, tort dla dorosłych, list do dziecka, kąpiel, przy której jest babcia na wideo. Powiedzcie bliskim, że to dla Was ważny dzień.

Dlaczego działa: wcześniak ma dwie daty. Dzień porodu bywał dniem strachu, a dzień terminu może być dniem radości, którego nie było na sali porodowej. Przy okazji rodzina uczy się, skąd się bierze wiek korygowany, i rzadziej pyta „a czemu on jeszcze nie…”.

6. Druga kolumna w zeszycie #

Mama Patrycja pisała o zeszycie w kratkę: „Godzina, mililitry, ulewanie, waga pieluchy.” Jeśli prowadzisz taki zeszyt, dorysuj w nim jeszcze jedną kolumnę. Wpisuj tam jedną rzecz dziennie, która nie jest liczbą: pierwsze kichnięcie w domu, pierwszy raz, kiedy uspokoił się u taty na rękach, pierwszy spacer.

Dlaczego działa: po kilku tygodniach masz dwie historie tego samego czasu. Ta druga pokazuje Ci, że to nie były tylko dyżury przy dziecku. To był też czas poznawania się.

7. Czytaj na głos swoją książkę #

Nie musisz znać kołysanek ani wymyślać, co mówić do niemowlęcia. Czytaj na głos to, co i tak czytasz: powieść, artykuł o piłce, przepis, wiadomości. Cicho, spokojnie, w czasie okna czuwania. Przy karmieniu tylko wtedy, gdy dziecko je spokojnie i bez przerw na oddech.

Dlaczego działa: dla dziecka liczy się Twój spokojny głos i jego rytm. Ten sposób szczególnie lubią osoby, którym trudno „gaworzyć”.

8. Jedna rzecz tylko Twoja #

Jeśli jedno z Was karmi piersią, drugie może mieć poczucie, że jest trochę z boku. Wybierzcie jedną czynność, którą zawsze robi druga osoba: wieczorna kąpiel, pierwsze poranne przewijanie, noszenie po karmieniu. Niech to będzie jej czynność codziennie, także w weekendy.

Dlaczego działa: więź buduje się w powtarzanej codzienności. Gdy jedna czynność stale należy do drugiej bliskiej osoby, dziecko ma z nią swoją codzienną chwilę, a ta osoba czuje, że jest potrzebna, a nie „pomaga”.

9. Głos babci w telefonie #

Pierwszej zimy dziadkowie często nie mogą przychodzić tak, jak by chcieli. Poproś babcię albo dziadka, żeby nagrali jedną krótką piosenkę, wierszyk albo powitanie. Najlepiej to, co kiedyś śpiewali Tobie. Puszczaj nagranie cicho, w czasie okna czuwania. Telefon trzymaj w ręce albo obok siebie, nigdy w łóżeczku.

Dlaczego działa: bliscy, którzy muszą czekać z odwiedzinami, dostają prawdziwe zadanie i nie czują się odsunięci. A dziecko może już znać ich głos, kiedy odwiedziny znów będą możliwe.

Ramka bezpieczeństwa: Żaden z tych sposobów nie zastępuje zasad bezpiecznego snu z rozdz. 7.3. Gdy dziecko odwraca wzrok, ziewa, kicha albo rozkłada palce, zrób przerwę. Sygnały, że ma dość, opisujemy w rozdz. 7.5 „Więź w domu”. Sinienie to inna sprawa: wtedy postępuj według rozdz. 6.

7.6. Pierwsze wyjście, pierwsza wizyta, pierwsze „nie dam rady” #

Tak pierwsze tygodnie w domu po wypisie opisuje mama Patrycja.

Pierwsza noc i brak zielonej linii

Kiedy pielęgniarka na oddziale odpinała ostatnie elektrody od jego klatki piersiowej, a z jego małej stopy zsunęła opaskę pulsoksymetru, myślałam, że poczuję euforię. Przez siedem tygodni marzyłam tylko o tym momencie. Zamiast ulgi, gdy tylko przekroczyliśmy próg mieszkania i zamknęły się za nami drzwi, ogarnęła mnie czysta, paraliżująca panika.

Na oddziale moim punktem odniesienia był monitor. Nawet kiedy przysypiałam na twardym krześle obok inkubatora, wystarczyło otworzyć jedno oko: zielona fala równo faluje, 98 procent saturacji, tętno 142. Maszyna brała na siebie odpowiedzialność za to, by w porę krzyknąć, gdy coś pójdzie nie tak. W domu w sypialni jest tylko ciemność i cisza, która dzwoni w uszach.

O drugiej w nocy siedzę na brzegu łóżka, owinięta w gruby sweter, bo z niewyspania cały czas trzęsie mnie zimno, i wpatruję się w łóżeczko. Płytka monitora oddechu pod materacem mruga zieloną diodą przy każdym jego ruchu, ale ja jej nie ufam. To tylko plastik i baterie. Muszę widzieć na własne oczy. Pochylam się nad szczebelkami tak nisko, że czuję na policzku ciepło jego skóry. Zatrzymuję własny oddech, żeby nie zagłuszyć jego.

Sekunda. Druga. Trzecia. Nic. Klatka piersiowa ani drgnie. W gardle rośnie mi twarda, paląca gula, a serce wali o żebra tak głośno, że boję się, że go obudzę. Już wyciągam drżącą rękę, żeby dotknąć jego pleców, potrząsnąć lekko, sprawdzić, czy nie jest siny wokół ust – i wtedy on nagle wciąga powietrze. Krótko, płytko, z cichym świstem przez nos.

Wypuszczam powietrze z płuc i opadam na poduszkę, ale nie zamykam oczu. Wpatruję się w sufit i liczę minuty. Wiem, że za kwadrans znów się podniosę, znów wstrzymam oddech i znów będę sprawdzać, czy żyje.

Zeszyt w kratkę i zimna kawa

Moje macierzyństwo w pierwszych tygodniach nie pachnie oliwką, zasypką ani świeżym praniem z reklam. Pachnie spirytusem do dezynfekcji, żelazem w kroplach, które zostawia rdzawe, niespieralne plamy na śpioszkach, mlekiem ze wzmacniaczem i wystygłą kawą, którą robię o siódmej rano, a dopijam jednym haustem o czternastej, stojąc przy zlewie.

Cały mój świat kurczy się do kuchennego stołu. Leży na nim otwarty zeszyt w kratkę – mój własny oddziałowy raport, bo w głowie mam już tylko watę i nie ufam własnej pamięci. Godzina, mililitry, ulewanie, waga pieluchy. Karmienie trwa czterdzieści pięć minut i jest walką o każdy łyk. On wypija dwanaście mililitrów i odpływa – wyczerpany samym wysiłkiem ssania, jakby przebiegł maraton.

Rozpinam mu pajacyk, żeby poczuł chłód na brzuszku, gładzę go szorstko po policzku, łaskoczę po piętach, kręcę smoczkiem w jego buzi. Czuję się jak oprawca, bo nie pozwalam mu spać, a on przecież tak bardzo potrzebuje snu. Ale w uszach cały czas słyszę głos lekarza przy wypisie: „Jeśli nie będzie przybierał minimum dwadzieścia gramów na dobę, wracacie na oddział”. A w piątek ważenie w poradni.

Kiedy w końcu zjada swoją porcję i zasypia, podłączam laktator. Siedzę w kuchni w samych skarpetkach, słuchając miarowego, tępego buczenia pompki, i patrzę na stos butelek, strzykawek i lejków czekających na umycie i wyparzenie. Na zegarku jest 11:40. O 12:00 zaczyna się kolejna tura. Przez głowę przelatuje mi myśl, kiedy ostatnio brałam prysznic dłuższy niż trzy minuty i dlaczego nikt nie uprzedził mnie, że powrót do domu będzie psychicznie trudniejszy niż patrzenie na niego przez szybę inkubatora.

Szyba między nami a resztą świata

Telefon wibruje na blacie po raz czwarty tego dnia. Dzwoni moja mama.

– Kochanie, wpadniemy z tatą chociaż na kwadrans, przywieziemy wam rosół, tylko zerknę na małego z daleka, nawet nie będę go brać na ręce.

Zaciskam zęby, zanim odbieram, i czuję, jak podchodzi mi do gardła gorzka fala złości. Wiem, że chce dobrze. Wiem, że też czekała na ten dzień miesiącami i płakała, kiedy leżał pod respiratorem. Ale kiedy tłumaczę jej po raz kolejny, że nie mogą wejść, że jest środek sezonu infekcyjnego, że tata dwa dni temu odchrząkiwał przez telefon, a dla mojego syna zwykły wirus RSV oznacza zapalenie płuc i powrót na OITN – słyszę po drugiej stronie słuchawki ten krótki, urażony zawód.

– Przecież umyjemy ręce, założymy maseczki, nie przesadzaj. My też wychowaliśmy dzieci.

Odkładam telefon i przez chwilę stoję oparta o szafkę, próbując opanować drżenie rąk. W jednej chwili zostałam strażnikiem więziennym we własnym domu i wariatką w oczach własnej rodziny. W przedpokoju stoi wielka butla z płynem do dezynfekcji, a ja patrzę podejrzliwie na każdego, kto zbliża się do drzwi.

Wychodzimy z mieszkania tylko na wizyty lekarskie – okulista, neurolog, fizjoterapeuta, kardiolog. Siedzę wtedy na tylnym siedzeniu samochodu, wpięta pasami obok fotelika, w którym on tonie w specjalnej wkładce dla noworodków, i przez całą drogę trzymam palec pod jego noskiem. Sprawdzam, czy czuję strumień ciepłego powietrza, kiedy samochód wpada w dziurę, i patrzę, czy główka nie opadła mu na klatkę piersiową, blokując oddech.

Kiedy mijamy na przejściu dla pieszych inną matkę, która jedną ręką pcha nowoczesny wózek, a w drugiej trzyma kubek z kawą na wynos i rozmawia przez telefon, czuję ukłucie, które boli bardziej niż blizna po cesarce. Między mną a światem matek, które urodziły o czasie, wyrosła gruba, dźwiękoszczelna szyba. One wybierają kolor śpiworka i narzekają na nieprzespane noce przez kolki, a ja codziennie wieczorem, gasząc światło, czuję tylko jedno: pustą, wyczerpującą ulgę, że przeżyliśmy kolejny dzień bez gorączki, bez bezdechu i bez powrotu na oddział.

Pierwszy zwykły poranek

Przełom nie przychodzi z fanfarami. Nie ma żadnego wielkiego dnia, w którym budzę się i nagle przestaję się bać. On wydarza się po cichu, pod koniec czwartego tygodnia, o szóstej rano.

Siedzę w fotelu przy oknie i karmię go z butelki. Tym razem nie muszę go łaskotać po piętach ani rozpinać mu pajacyka. Wypija całą porcję w piętnaście minut – równo, łapczywie, bez krztuszenia się i bez przerwy na łapanie tchu. Kiedy kończy, nie odpada nieprzytomny ze zmęczenia jak jeszcze dwa tygodnie temu. Otwiera szeroko oczy, patrzy prosto na mnie i przez ułamek sekundy kąciki jego ust unoszą się w czymś, co jeszcze nie jest świadomym uśmiechem, ale jest pierwszym grymasem, w którym nie ma wysiłku ani bólu.

Spoglądam na jego policzki. Nie są już zapadnięte i pomarszczone jak u małego staruszka, z jakim wychodziliśmy ze szpitala. Zaokrągliły się, nabrały zdrowego, ciepłego koloru. Pajacyk w rozmiarze pięćdziesiąt, który w dniu wypisu wisiał na nim jak worek i musiałam mu podwijać rękawy, teraz zaczyna opinać się na udach.

Odstawiam pustą butelkę na parapet. Po raz pierwszy od powrotu nie sięgam od razu po zeszyt w kratkę, żeby wpisać godzinę i mililitry. Zamiast tego opieram głowę o zagłówek fotela, zamykam oczy i pozwalam sobie na pięć minut bezruchu, czując jego równy, ciepły oddech na swojej szyi. Strach nie zniknął – wiem, że za tydzień znów ściśnie mi żołądek przed wizytą u neurologa. Ale w tej jednej chwili, o szóstej rano, po raz pierwszy czuję, że przestałam być pielęgniarką na dyżurze, a zaczęłam po prostu być jego mamą.

mama Patrycja

Ramki do rozdziału 7 (A–F) #

Ramka A. Dziecko wypisane ze sprzętem #

Tlen w domu. Przed wypisem dowiedz się: kto dostarcza tlen i sprzęt, pod jaki numer dzwonisz, gdy sprzęt nie działa, i jaki przepływ ustalił lekarz. Nie zmieniaj przepływu samodzielnie. W domu, w którym jest tlen, nikt nie pali, także przy wyłączonym tlenie. Butle i koncentrator trzymaj z dala od ognia i źródeł ciepła: kuchenki, świeczki, grzejnika, suszarki do włosów. Nie przykrywaj butli i nie zamykaj ich w ciasnej szafce. Nie naprawiaj sprzętu samodzielnie. Sprawdź, czy w domu działa czujnik dymu. Odległość od ognia podaje instrukcja dostawcy. Gdy dziecko oddycha szybko, głośno, z trudem, robi przerwy w oddychaniu albo sinieje wokół ust: dzwoń 112 i powiedz, że dziecko jest na tlenie.

Sonda do karmienia. Jak sprawdzić położenie sondy, jak podawać pokarm i co zrobić, gdy sonda wypadnie, ćwiczysz na oddziale przed wypisem. Zapisz to i powieś przy miejscu karmienia.

Monitor oddechu. Ma sens, gdy zaleci go lekarz. Nie zastępuje zasad bezpiecznego snu. Szczegóły: rozdział 6.4.

Ramka B. Fotelik samochodowy u wcześniaka #

Fotelik jest do jazdy, nie do snu. Po dojechaniu na miejsce wyjmij dziecko z fotelika i połóż je płasko. W czasie jazdy dorosły siedzi obok, jeśli to możliwe, i obserwuje, czy główka nie opada na klatkę piersiową i czy dziecko ma dobry kolor. Fotelik dobierz do masy dziecka, przymierz go w sklepie, nigdy używany. Jak długo Twoje dziecko może jechać w foteliku bez przerwy, zapytaj przed wypisem: część oddziałów sprawdza to przed wyjściem do domu.

Ramka C. Główka i czas na brzuszku #

Wcześniak dużo leży na plecach, więc główka łatwo się spłaszcza z tyłu. Pomaga: czas na brzuszku od wypisu, w dzień, gdy dziecko nie śpi, a Ty patrzysz, kilka razy dziennie po kilka minut; noszenie pionowo, gdy nie śpi; zmiana strony, z której podchodzisz do łóżeczka, i ułożenia dziecka w łóżeczku co jakiś czas; jak najmniej czasu w foteliku, bujaczku i leżaczku poza jazdą. Spłaszczenie, które się pogłębia, albo główka stale odwrócona w jedną stronę: powiedz pediatrze albo fizjoterapeucie na najbliższej wizycie.

Ramka D. Bliźnięta #

Każde z bliźniąt ma swój wiek korygowany, swoje siatki i swoje tempo. Jedno może wyjść ze szpitala wcześniej, jedno może wcześniej usiąść, zacząć gaworzyć albo lepiej jeść. Lekarz ocenia każde osobno, według jego linii na siatce i jego kamieni milowych. Ty też możesz patrzeć na każde osobno. Prowadź osobne notatki dla każdego dziecka: karmienia, leki, wizyty.

Ramka E. Gdy jedno z dzieci nie przeżyło #

Jeśli jedno z Twoich dzieci zmarło, a drugie jest w domu, możesz jednocześnie czuć radość i rozpacz. Jedno nie odbiera miejsca drugiemu. Masz prawo opłakiwać dziecko, którego nie ma, i cieszyć się tym, które jest. Nie musisz nikomu tłumaczyć, ile czasu potrzebujesz. Jeśli chcesz z kimś o tym porozmawiać, zapytaj w szpitalu o psychologa. Możesz też zadzwonić: wsparcie W Punkt w kryzysie 880 116 331 (wtorki i czwartki 19:00–22:00). W inne dni i w nocy: Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie.

Ramka F. Ponowny pobyt w szpitalu #

Jeśli dziecko wraca do szpitala, zabierz:

  • kartę wypisu z oddziału (najlepiej wszystkie wypisy),
  • kartę 1 „Moje dziecko w liczbach”,
  • książeczkę zdrowia dziecka i listę leków z dawkami, które dziecko teraz dostaje,
  • swoje notatki: karmienia, pieluchy, temperatura, co się zmieniło.

Pobyt rodzica przy dziecku. Ustawa o prawach pacjenta daje dziecku prawo do pobytu w szpitalu razem z rodzicem albo opiekunem.

7.7. Mama po porodzie przedwczesnym #

Po porodzie przedwczesnym Twoje ciało przechodzi połóg, a głowa i serce są na oddziale. Na siebie zostaje mało czasu. Ten fragment jest o Tobie.

Ciało. Rozejście mięśni brzucha, nietrzymanie moczu, ból blizny po cięciu cesarskim: z tym możesz pójść do fizjoterapeuty uroginekologicznego. Powiedz o tych objawach położnej albo ginekologowi na wizycie po porodzie.

Emocje. Przez pierwsze dni po porodzie wiele mam ma gorszy nastrój, płacze bez powodu i łatwo się irytuje. To tak zwany baby blues i zwykle mija w ciągu dwóch tygodni. Jeśli trwa dłużej albo się nasila, to sygnał do rozmowy z lekarzem.

Depresja poporodowa może zacząć się w ciąży, zaraz po porodzie albo w ciągu roku po nim. Może dotyczyć także taty. Jej objawy to między innymi: smutek przez większość dnia, brak radości z czegokolwiek, poczucie beznadziei i tego, że sobie nie radzisz. Porozmawiaj z lekarzem rodzinnym, ginekologiem albo położną, nawet jeśli masz tylko część tych objawów. Depresję po porodzie się leczy.

Szukaj pomocy od razu, jeśli myślisz o odebraniu sobie życia albo o skrzywdzeniu siebie lub dziecka: dzwoń 112 albo jedź na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego.
Wsparcie W Punkt w kryzysie: 880 116 331, wtorki i czwartki 19:00–22:00. Telefon odbiera psycholog. Nie musisz mieć gotowego planu, wystarczy, że powiesz, że dzwonisz. W inne dni i w nocy: Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie.

Następna ciąża. Zanim zdecydujesz się na kolejną ciążę, porozmawiaj z ginekologiem o ryzyku ponownego porodu przedwczesnego i o tym, jak je zmniejszyć.

📖 Powrót do sprawności: Niezbędnik, „Strefa mamy wcześniaka”.

7.8. Most do rozdziału 8 #

Ostatnia z czternastu rad mówi: „Nie izoluj się nadmiernie. […] To też szansa przygotować otoczenie na wyjątkowość Twojego dziecka”.

I właśnie o otoczeniu jest następny rozdział.

W nagłym zagrożeniu życia dzwoń 112 Pierwsza pomoc Co pilne, co może poczekaćCo pilne