Przejdź do treści
Przewodnik W Punkt Wcześniak po wypisie. Co dalej?

Rozdział 2

Oddział: jak się odnaleźć

2.1. Pobyt na oddziale #

Oddział neonatologiczny jest miejscem szczególnym. Mawiamy, że nie trafia się tutaj bez powodu. Skoro tu jesteś, to znaczy, że dzieje się coś ważnego. Masz prawo czuć strach, bezsilność. Masz prawo czuć dezorientację. Chcemy Ci ułatwić przejście przez ten ważny etap życia Twojego dziecka i Twojej rodziny.


2.2. Jak odnaleźć się w nowej rzeczywistości? #

Każdy oddział neonatologiczny i pediatryczny ma swoją specyfikę i rządzi się swoimi prawami. Można jednak opisać kilka reguł i porad, które pomogą Ci przetrwać najtrudniejsze momenty.

1. Poznaj rytm pracy oddziału #

  • kiedy jest obchód,
  • kiedy są zmiany personelu,
  • kiedy trzeba opuścić oddział, a kiedy najlepiej towarzyszyć dziecku.

Ułatwi Ci to planowanie dnia, odwiedzin i wszystkich ważnych spraw, jakie będą stawać na Twojej drodze.

2. Poznaj najważniejsze osoby na oddziale #

  • lekarza prowadzącego,
  • pozostałych lekarzy,
  • położne, pielęgniarki,
  • innych członków personelu.

Zapisz ich nazwiska i imiona oraz najważniejsze numery kontaktowe. Mogą się przydać, kiedy będziesz daleko lub nie będzie możliwości odwiedzin na oddziale.

3. Nie bój się pytać #

Masz prawo nie wiedzieć, czuć dezorientację.

Pytaj o wszystko, co Cię niepokoi, czego nie rozumiesz.

Pamiętaj, że nie każda osoba na oddziale może udzielić potrzebnej Ci informacji:

  • Lekarz prowadzący udziela informacji o stanie zdrowia pacjenta, rokowaniach, planach leczenia.

    Pamiętaj: lekarz prowadzący najlepiej zna Twoje dziecko. Pytaj, rozmawiaj, ale też zachowaj uważność. Jeśli masz wątpliwości, czujesz, że w relacji z lekarzem coś Cię niepokoi, nie bój się o tym mówić. Powiedz o swoich oczekiwaniach i wypytaj o możliwości. Dobra współpraca z lekarzem prowadzącym jest bardzo ważna dla całej Twojej rodziny.

  • Inni lekarze będą mogli udzielić tylko doraźnej informacji. Jeśli chcesz poznać szczegóły dotyczące stanu zdrowia, kontaktuj się z lekarzem prowadzącym (co aktualnie się dzieje, jaki jest stan dziecka, jakie są plany dotyczące leczenia, badań, konsultacji itd.).
  • Położne i pielęgniarki są z Twoim dzieckiem przez cały czas, są zatem doskonałym źródłem informacji dotyczących jego zachowania, emocji, nastrojów. Przekażą Ci również informacje na temat pielęgnacji, masy ciała, wzrostu i spożywania pokarmu. Pytaj, obserwuj i ucz się, podpatrując ich pracę. Przyda Ci się to, gdy już samodzielnie trzeba będzie sobie poradzić w domu.

4. Zadbaj o siebie #

Zdziwisz się, czytając poniższe rady, ale po czasie przyznasz nam rację. Znamy tę sytuację z obu stron, jako rodzice i jako personel oddziału, więc zaufaj nam.

Sytuacja, w której jesteś, jest trudna, często ekstremalna. Potrzebujesz teraz wsparcia, pomocy, zrozumienia.

Pamiętaj jednak, że Twoje dziecko jest w najlepszym możliwym aktualnie dla niego miejscu. Jest otoczone stałą profesjonalną opieką, zarówno lekarską, jak i pielęgniarską, przez 24 godziny na dobę każdego dnia. Jego funkcje życiowe są pod stałą kontrolą i reakcja na każde zagrożenie będzie natychmiastowa. Nie ma lepszej opieki. A zatem, jeśli możesz, śpij spokojnie…

Nie bój się prosić o pomoc w najprostszych, codziennych sprawach. Masz teraz nowe, trudne obowiązki. Częste, wielogodzinne wizyty w szpitalu powodują, że zaniedbujesz obowiązki domowe. Daj sobie prawo do przyjęcia pomocy, daj sobie prawo do tego, że Twój dom nie będzie idealnie czysty, a obiad będzie „gotowcem” ze sklepu.

Pamiętaj też cały czas, co jest tu i teraz dla Ciebie najważniejsze. Jeśli czujesz, że nie chcesz albo nie masz siły mówić o swojej sytuacji, stanie zdrowia Twojego dziecka lub po prostu nie masz potrzeby kontaktu, nie musisz. Wyraź to jasno i wprost, nie bój się reakcji innych, naprawdę masz teraz ważniejsze sprawy na głowie. Czasami potrzebujesz przecież wsparcia w najprostszych sprawach. Może trzeba Ci zrobić zakupy? Odebrać starsze dzieci z przedszkola, ugotować obiad? Mów jasno i wprost, czego potrzebujesz. Twoi bliscy będą mogli poczuć, że mogą Cię realnie wesprzeć i nie będą tacy bezradni.

Może warto porozmawiać z kimś, kto jest w podobnej sytuacji? Poznaj innych rodziców, wymieniaj się doświadczeniami, nawiązuj przyjaźnie, skorzystaj z udziału w grupie wsparcia. To pomaga poczuć, że ktoś Cię rozumie.

Jeśli czujesz, że nic nie pomaga, jeśli masz poczucie przytłoczenia, ogarnia Cię rozpacz, nie widzisz żadnego sensu w sytuacji, jaką aktualnie przeżywasz, czas chyba na spotkanie z psychologiem. To nie słabość, to sytuacja, w której potrzebujesz wsparcia osoby, która profesjonalnie się o Ciebie zatroszczy.

W każdym szpitalu zatrudniony jest psycholog. Poproś, aby się z Tobą skontaktował.

Możesz skorzystać także z naszego wsparcia:

  • Infolinia W Punkt: 880 01 01 51 (poniedziałek, środa i piątek, 19:00–21:00),
  • Telefon Wsparcia w Kryzysie: 880 116 331 (wtorek i czwartek, 19:00–22:00).

2.3. Jak przygotować się do rozmowy z lekarzem? #

  1. Przygotuj sobie listę pytań przed planowaną lub przewidywaną rozmową. „Oko w oko” z lekarzem możesz mieć pustkę w głowie i nerwowo zastanawiać się, o co jeszcze chcesz zapytać, zamiast skupić się na tym, co mówi lekarz.
  2. Wiemy, że najszybszym dostępnym źródłem informacji jest „dr Google”… Postaraj się jednak nie używać argumentów typu: „bo czytaliśmy w Internecie”. W sieci jest wiele nierzetelnych i niesprawdzonych informacji, pełno tam mitów i fałszywych przekonań. Pewien mądry lekarz powiedział kiedyś do swojej pacjentki: „Jak już naprawdę chce Pani coś czytać, to proponuję podręcznik dla studentów medycyny…”. Może zatem lepiej nie szukać informacji w Internecie i dowiedzieć się tego, czego chcesz, od specjalisty? Inną sprawą są oczywiście fora rodziców i grupy wsparcia. Sprawdzaj jednak, kto je firmuje i kto się nimi opiekuje. Wiele zaprasza w swoje szeregi specjalistów, którzy weryfikują informacje i obalają mity.
  3. Jeśli lekarz nie ma w danym momencie czasu, postaraj się to zrozumieć, zapytaj, kiedy możesz przyjść na rozmowę. Może ustal stałą godzinę, kiedy praca na oddziale jest już spokojniejsza.
  4. Jeśli nie możesz znaleźć lekarza, poproś o pomoc pielęgniarkę lub położną, która zajmuje się Twoim dzieckiem. Może ona przekazać lekarzowi informację, że szukasz kontaktu i prosisz o rozmowę.
  5. Jeśli możesz, staraj się uzyskać informację przede wszystkim od lekarza prowadzącego. Niekoniecznie od ordynatora. Ordynator oddziału ma szereg obowiązków organizacyjnych i administracyjnych, często „gasi pożary” i jest ostatnią deską ratunku. Z tego powodu często nie zna wszystkich szczegółów dotyczących każdego z dzieci.
  6. Twoje dziecko jest dla Ciebie najważniejsze i nikt tego nie kwestionuje. Pamiętaj jednak, że lekarz może mieć również gorszy dzień, schodzić po trudnym, wyczerpującym dyżurze. Nigdy nie wiesz, ile trudnych decyzji musiał podjąć przed rozmową z Tobą. Dlatego postaraj się zachować spokój w czasie rozmowy. Wzajemne zrozumienie i opanowanie pomogą uzyskać informacje i uniknąć konfliktu. „Podkręcanie” emocji natomiast nie przyniesie niczego dobrego.
  7. Tonąc w oceanie rozpaczy, niepewności, lęku, smutku, bardzo często zapominamy o prostym słowie DZIĘKUJĘ. I nie chodzi tu absolutnie o żadne „dowody wdzięczności”. Chodzi o zwykłe dziękuję, docenienie pracy, zaangażowania, trudu. Podziękuj pielęgniarce lub położnej, która opiekuje się Twoim Skarbem, lekarzowi, który czuwał całą noc przy aparaturze i pilnował, żeby Twoje dziecko było bezpieczne. Powiedz, że doceniasz to wszystko, co robią. To nic nie kosztuje, a tak wiele znaczy. Czasami i oni, nasi „bohaterowie w kitlach”, mają chwile zwątpienia, bywają przemęczeni lub zdruzgotani niepowodzeniem… Ty i Twoje emocje jesteście dla nich ważni i takie wsparcie ma ogromne znaczenie.

Jeśli masz starsze dziecko, zaproponuj, może będzie chciało wykonać laurkę, obrazek czy kolorowankę dla pani pielęgniarki czy doktora. To miły gest i potrafi zdziałać wiele dobrego: wywołać uśmiech u osób, które są najbliżej Twojego dziecka, a starsze rodzeństwo poczuje się ważne i potrzebne, będzie miało poczucie, że też coś może zrobić. Bezsilność jest najgorsza, dla wszystkich.

💬 Trzy zdania na trudną rozmowę

Masz prawo rozumieć każde zdanie o swoim dziecku. Te trzy zdania możesz powiedzieć lekarzowi słowo w słowo.

  • Gdy coś jest niejasne: „Proszę mi to wytłumaczyć po ludzku, bez skrótów.”
  • Gdy masz wątpliwości: „Chcę się zastanowić i skonsultować.”
  • Na koniec rozmowy: „Czyli…”, a potem powtórz własnymi słowami, co ustaliliście, i dodaj: „Dobrze rozumiem?”

2.4. O co zatroszczyć się już teraz, zanim wrócisz do domu? #

1. Zadbaj o kondycję fizyczną i psychiczną #

Potrzebujesz siły, aby trwać przy dziecku i radzić sobie z trudną codziennością.

  • Mamo, odżywiaj się zdrowo, to nie czas na odchudzanie. Pomijając fakt, że potrzebujesz teraz więcej siły fizycznej, aby sprostać opiece nad dzieckiem, masz szansę dać mu to, co najcenniejsze: swoje mleko. Czasami przez wiele tygodni to jedyne, co możesz ofiarować swojemu Skarbowi, więc nie zaniedbuj się i działaj.
  • Jeśli potrzebujesz wsparcia, poproś o kontakt do położnej laktacyjnej. To osoba, która pomoże Ci rozbudzić i utrzymać, jeśli to możliwe, laktację, pomoże w zakupie odpowiednich przyrządów (laktator, butelki, woreczki na mleko), wyjaśni, jak przechowywać właściwie pokarm, aby był jak najdłużej pełnowartościowy.
  • Jeśli masz więcej mleka, niż dziecko zjada, zapytaj w banku mleka w GPSK, czy możesz je oddać (zobacz 3.3). Jeśli Twojego mleka jest za mało albo jeszcze się nie pojawiło, lekarz może zlecić dziecku mleko z banku.
  • Śpij, teraz masz na to czas. Po powrocie z dzieckiem do domu, zapewniamy Cię, nie będzie spokojnego snu przez wiele tygodni.
  • Ruszaj się. Twoja dobra forma przełoży się potem na jakość opieki nad dzieckiem.
  • Spotykaj się. Kiedy wrócisz z dzieckiem do domu, odwiedziny będą ograniczone i jeszcze zatęsknisz za towarzystwem…
  • Płacz, śmiej się, rozmawiaj. Nie zapominaj o emocjach. Twoje życie wywróciło się do góry nogami, wiele osób z Twojego otoczenia nie rozumie, co się dzieje i co możesz przeżywać, ale nie blokuj swoich uczuć. To ważne, aby dać im czas i miejsce, one są barometrem, dają Ci sygnał, co się dzieje i czego potrzebujesz. Zaufaj sobie i uważnie przyglądaj się swoim odczuciom.
  • Spisuj swoje przeżycia, prowadź dziennik zdarzeń. Proponujemy Ci rodzaj autoterapii. Do doświadczeń i wspomnień zapisanych w dzienniku możesz za jakiś czas powrócić, a może nawet przekazać kiedyś ten dziennik swojemu dziecku? Na kartce możesz zapisać chwile radości lub wyrzucić swoje emocje w tych trudniejszych sytuacjach.
  • Zapisuj też wszystko, co dotyczy postępów Twojego dziecka: jak rośnie, przybiera na wadze, jak się zmienia, jak nawiązuje więź z otoczeniem, co lubi, a czego nie, jakie robi postępy, czy już samodzielnie oddycha, je…, kiedy pierwszy raz było w prawdziwej kąpieli. To będą wspaniałe wspomnienia.

2. Zacznij załatwiać formalności #

Ten punkt jest w sekcji 2B „Pierwsze formalności już na oddziale” oraz w rozdziale 10.

3. Zapisz dziecko do przychodni #

To bardzo ważne. Lekarz pierwszego kontaktu będzie dla Ciebie wsparciem przez długi czas, dlatego wybierz osobę, która nie boi się wcześniaków lub dzieci z wyzwaniami rozwojowymi, ma doświadczenie w prowadzeniu dzieci ze specjalnymi potrzebami, jest dostępna. Wielokrotnie będziesz potrzebować szybkiej wizyty poza kolejnością albo porady na telefon, a dzieci „uwielbiają” chorować w niedzielę o 3 nad ranem…


2.4a. Wybór lekarza dla Twojego dziecka: na co zwrócić uwagę? #

Podczas pobytu Twojego dziecka na oddziale poznajesz wielu lekarzy. To świetni specjaliści. Z niektórymi rozmawia Ci się bardzo dobrze, z innymi gorzej. Jeśli jest wśród nich lekarz, któremu chcesz powierzyć zdrowie swojego dziecka, zapytaj, czy przyjmuje w poradni lub ma prywatny gabinet.

Jeśli mieszkasz daleko albo nie ma wśród nich lekarza Twoich marzeń, popytaj innych rodziców, część z nich ma starsze dzieci i doświadczenie w wyborze lekarza pediatry. Możesz też popytać na forach, wśród rodziny czy znajomych, zapytaj swojego lekarza ginekologa, na pewno będzie w stanie kogoś polecić.

1. Twój lekarz nie może bać się Twojego dziecka. Musisz mieć pewność, że lekarz, którego chcesz wybrać, ma doświadczenie w leczeniu i prowadzeniu wcześniaków lub dzieci z wyzwaniami rozwojowymi. To bardzo często jest pierwsza osoba, z którą będziesz się kontaktować w nagłych sytuacjach. To jest też osoba, która będzie wystawiała Twojemu dziecku różne opinie i zaświadczenia, ale także powinna koordynować cały proces diagnostyczno-terapeutyczny. Zatem musi mieć doświadczenie i wiedzę na temat możliwości diagnostycznych, dostępnych form terapii, także tych najnowszych.

2. Twój lekarz musi być dostępny. Już o tym wspominaliśmy, ale wszystkie dzieci najczęściej zaczynają chorować w weekend lub święta… Ważne jest, aby nie trzeba było za każdym razem od razu jechać do szpitala, tylko można było skonsultować swoje obawy lub wątpliwości z lekarzem, który zna Twoje dziecko i wie, jak ono reaguje na infekcje.

3. Upewnij się, w jaki sposób możesz się ze swoim lekarzem kontaktować, czy akceptuje formy kontaktu przez komunikatory, SMS-y…

4. Pamiętaj: Skierowanie do poradni specjalistycznej na NFZ wystawia lekarz, który ma umowę z NFZ, najczęściej lekarz POZ (podstawowej opieki zdrowotnej). Lekarz specjalista z poradni NFZ może sam skierować dziecko na badania i kolejne konsultacje. Za badania zlecone przez lekarza prywatnego płacisz.

Z kolei z lekarzem, który pracuje w ramach kontraktu z NFZ, raczej nie skontaktujesz się po jego godzinach pracy.

Jeśli więc decydujesz się na opiekę lekarza prowadzącego prywatną praktykę, pamiętaj, że oprócz tego musisz zapisać dziecko do przychodni z podpisanym kontraktem NFZ i wybrać lekarza POZ. Upewnij się, że rozumie szczególne potrzeby Twojego dziecka i nie będzie kwestionował potrzeby wystawiania skierowań na badania, do poradni specjalistycznych.

Przychodnię i lekarza POZ wybierasz, składając deklarację wyboru. Zapytaj w wybranej przychodni, czy przyjmie Twoje dziecko. Stan na listopad 2026. Weź jednak pod uwagę kwestię dojazdu z Maluchem do poradni (i tego, czy lekarz będzie mógł przyjechać do Ciebie). Jeżeli zatem chodzisz do lekarza prywatnie, to warto lekarza POZ wybrać jak najbliżej swojego miejsca zamieszkania.

Ważne jest również, czy przychodnia ma wydzielone miejsce dla dzieci chorych i czy jest ono izolowane od miejsca przyjmowania dzieci zdrowych (np. dwa osobne wejścia do przychodni). Ewentualnie, czy rozdzielone są godziny, w których przyjmowane są dzieci zdrowe i chore. Dzięki temu, idąc z dzieckiem na bilans czy szczepienie, nie narazisz go na zarażenie.

5. Lekarz musi mieć czas. Zapytaj, ile czasu przewiduje na wizytę. Zapewniam Cię, że jeśli przyjdziesz z teczką dokumentów, wypisami ze szpitali, wynikami badań i swoimi pytaniami, to standardowe 10 minut na wizytę nie wystarczy. Czasami warto najpierw zapisać się do lekarza bez dziecka, opowiedzieć, z jakimi wyzwaniami się mierzysz i czego oczekujesz. To pozwoli obu stronom ustalić zasady współpracy.

6. Zwróć uwagę, czy lekarz Twojego dziecka zapoznał się z całą dokumentacją, czy jest zainteresowany tym, jakie terapie stosujesz, czy jest Ci w stanie doradzić, podpowiedzieć. Czy zainteresował się opinią rehabilitanta, logopedy?

7. Lekarz Twojego dziecka musi być empatyczny. Upewnij się, że chętnie odpowie na Twoje pytania, wysłucha Twoich obaw, rozwieje wątpliwości. Po wizycie masz mieć poczucie, że wiesz, co dalej robić.

Z lekarzem musi Ci się dobrze rozmawiać. W gabinecie nie możesz czuć skrępowania. Lepiej omijaj lekarzy, którzy wytwarzają oficjalną atmosferę, reagują zniecierpliwieniem na Twoje dociekliwe pytania, i takich, którzy Cię ponaglają.

Lekarz Twojego dziecka jest świetnym specjalistą, ale to Ty znasz swoje dziecko najlepiej na świecie.

Jeśli lekarz kwestionuje Twoje obserwacje, twierdząc, że „to niemożliwe, musiało się Państwu wydawać”, nie słuchając Cię do końca albo nie odnosząc się merytorycznie do Twoich obaw, to nie jest dobry adres.

8. Obserwuj, jak lekarz traktuje Twoje dziecko (i jak ono na niego reaguje). Czy jest cierpliwy? Czy dba, by Maluch podczas badania nie leżał na zimnej leżance czy przewijaku, by badanie nie było dla niego stresujące? Czy umie tak zabawić malca albo odwrócić jego uwagę, by nie płakał, a wizyta czy szczepienie kojarzyły mu się wyłącznie z czymś miłym? Na marginesie: znam jednego świetnego kardiologa, który śpiewa, żeby dziecko pozwoliło sobie zrobić badanie. Uwierz mi: bezcenne przeżycie.

9. Lekarz powinien dbać o dokumentację. Ważne jest, by lekarz pediatra założył dziecku kartę bądź wpisywał przebyte infekcje do książeczki zdrowia. Dzięki temu w przyszłości szybko będzie można określić, jakie choroby dziecko już przeszło i jak reagowało na leki.

10. Lekarz powinien dokonywać bilansów i oceny rozwoju dziecka. Zwracaj uwagę na to, czy lekarz Twojego dziecka podczas wizyt robi bilans: mierzy, waży, nanosi wyniki na siatki centylowe (w tym siatki dla wcześniaków).

11. Ważne jest również to, jakie jest podejście lekarza do szczepień, czy słucha Twoich obaw i odpowiada na pytania. Zasadą jest szczepienie według daty urodzenia, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (rozdział 5). Indywidualny kalendarz szczepień to opcja, którą możesz ustalić z lekarzem.

Czy proponuje szczepienie na rękach rodzica albo przy piersi? Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, żeby niemowlę było w czasie szczepienia na rękach opiekuna, a jeśli to możliwe, karmione piersią w trakcie szczepienia albo tuż przed nim. Mniej stresu w gabinecie to korzyść dla wszystkich: lekarza, pielęgniarki, rodziców, a przede wszystkim dziecka.

12. I na koniec ostatnie, najważniejsze. Odpowiedz sobie na pytanie: czy lekarz budzi Twoje zaufanie? Czy „nadajecie na tych samych falach”? Czy jesteś w stanie powierzyć mu zdrowie swojego dziecka, decyzje dotyczące leczenia i terapii?

Co zabrać do lekarza? #

Poza dzieckiem zabierz ze sobą:

  • jego książeczkę zdrowia,
  • dotychczasową dokumentację medyczną, w tym wszystkie opinie, np. logopedy, fizjoterapeuty,
  • tetrową pieluszkę, żeby móc na niej położyć dziecko w czasie badania, ważenia i wszelkich innych zabiegów,
  • niewielki kocyk, którym w razie potrzeby będzie można okryć rozebranego malucha,
  • pieluchy, chusteczki, krem i to, czego zazwyczaj używasz przy przewijaniu,
  • komplet ciuszków na przebranie, gdyby przytrafiła się jakaś poważniejsza „wpadka”,
  • mleko modyfikowane w butelce, jeśli dziecko je pije,
  • jeśli dziecko jest „smoczkowe”: dwa smoczki, na wypadek, gdyby jeden gdzieś wypadł.

2.5. Ważne aspekty życia na oddziale #

Rokowanie #

Początkowo trudno jest otrzymać informację na temat rokowań. Wszyscy rodzice dzieci hospitalizowanych (szczególnie wcześniaków i dzieci, których życie jest zagrożone), którzy znajdą się na oddziale intensywnej terapii, tego doświadczają. Wydawać Ci się może, że lekarz Cię zbywa, nie chce udzielać informacji. Lakoniczność wypowiedzi lekarza wynika jednak z faktu, że on sam nie wie, co będzie z Twoim dzieckiem. Jest tylko człowiekiem, wspaniałym specjalistą, ale nadal nie może przewidzieć przyszłości. Lekarze nie chcą dawać złudnej nadziei, ale też nie chcą jej odbierać. To będzie dla Ciebie bardzo trudne. Będziesz oczekiwać od lekarza konkretnych prognoz dotyczących szans Twojego dziecka, a otrzymasz bardzo ostrożne przewidywania. Każdy przypadek jest inny, każde dziecko jest inne. Nawet lekarz z bardzo dużym doświadczeniem nie jest w stanie powiedzieć, co się może zdarzyć. Pytaj, rozmawiaj, ale też przyjmij tę trudną lekcję pokory i cierpliwości.

Laktacja #

Mamo, największym darem i wsparciem, jakiego możesz teraz udzielić swojemu dziecku, jest Twoje mleko. Nie możesz go przytulić, wziąć na ręce, ale możesz ofiarować mu tych kilka kropli. To niezwykle ważne, nic nie zastąpi mleka mamy z całym jego dobrodziejstwem. Nawet jeśli Twój poród odbył się długo przed czasem, możesz postarać się o laktację. Nie bój się i w razie trudności lub wątpliwości poproś o wsparcie i pomoc. W tym zakresie pomogą Ci panie położne lub specjalne położne laktacyjne.

Jeśli nie możesz albo nie chcesz karmić piersią, porozmawiaj z lekarzem. Na oddziale dziecko może dostać mleko z banku mleka kobiecego (zobacz 3.3), a gdy go nie ma, mieszankę dobraną dla wcześniaka. To, w jaki sposób karmisz, nie wpływa na Twoje relacje z dzieckiem…

Inkubator #

„OHIO” to potoczna nazwa otwartego stanowiska, tak jak „pampers” mówi się na pieluchę jednorazową.

Znasz na pewno z filmów lub telewizji te specjalne łóżka dla najmniejszych dzieci. To właśnie inkubatory, których zadaniem jest próba odtworzenia, choć w minimalnym stopniu, warunków, jakie panowały pod Twoim sercem. Oczywiście, nigdzie nie będzie dziecku tak dobrze jak w brzuchu mamy, ale w tych wyjątkowych okolicznościach to najlepsze, co możemy maluchowi zaproponować. Inkubator ma za zadanie zapewnić Twojemu dziecku maksymalne bezpieczeństwo. Jest urządzeniem wyposażonym w elementy monitorujące parametry życiowe dziecka oraz takie, które podtrzymują jego funkcje życiowe, jeśli jest to niezbędne.

Na tyle, na ile jest to możliwe, jak najczęściej dotykaj swojego dziecka. Na początku nie będzie można brać go na ręce, ale może Cię poczuć i poczuć Twoją czułość i troskę. To niezwykle ważne. W całym tym trudnym czasie możesz stać się dla niego wsparciem i chwilą wytchnienia od medycznych procedur.

Respirator i N-CPAP #

Respirator jest urządzeniem, które niejako „oddycha za pacjenta”. W przypadku najbardziej skrajnych wcześniaków lub dzieci z zaburzeniami układu oddechowego jest podstawowym sprzętem ratującym życie. Respirator ma możliwość synchronizowania się z oddechem pacjenta, może służyć tylko jako zabezpieczenie, wspomaganie oddechu i jego kontrola. Gdy oddech Twojego dziecka jest zbyt płytki, respirator cały czas to monitoruje i w razie potrzeby „służy” pogłębieniem oddechu lub dodatkowym wsparciem. Wszystko uzależnione jest od dojrzałości układu oddechowego dziecka oraz jego stanu zdrowia.

N-CPAP podaje przez nos powietrze pod stałym, delikatnym ciśnieniem. Dziecko oddycha samo, a aparat pomaga utrzymać pęcherzyki płucne otwarte i zmniejsza liczbę bezdechów. Stosuje się go, gdy respirator nie jest już potrzebny.

Monitor parametrów życiowych #

Przy inkubatorach zawsze umieszczone są różne monitory wyświetlające najważniejsze informacje na temat parametrów życiowych małego pacjenta. Jeśli nie jesteś lekarzem, będzie Ci trudno połapać się w znaczeniu poszczególnych liczb. Jeśli czujesz, że da Ci to poczucie większej kontroli i uspokoi Cię, to bez wahania pytaj o to, co widzisz i co chcesz wiedzieć. Lekarze z pełnym zrozumieniem postarają się Ci wszystko wyjaśnić.

PAMIĘTAJ: nie każdy alarm oznacza coś niedobrego. Postaraj się nie wpadać w panikę. Może być to spowodowane gwałtownym ruchem Twojego dziecka. Szybko nauczysz się rozpoznawać dźwięki i kolory lampek kontrolnych, ale jeśli nie jesteś lekarzem lub położną, lepiej zawsze skonsultuj swoje obawy z personelem oddziału. Być może, mimo alarmu, nie dzieje się nic złego.

Pompa infuzyjna #

To bardzo precyzyjne urządzenie do podawania leków i pożywienia, czasami nawet tylko kilka kropli na godzinę. Pompy, jak wszystkie urządzenia na oddziale, mają swoje kontrolki i alarmy. I posiadają z reguły najdłuższe „rurki”. To właśnie wielość podłączeń do różnych pomp powoduje złudzenie podłączenia do „kabli”.

Lampa do fototerapii #

Większość wcześniaków ma w pierwszym tygodniu życia żółtaczkę. Lampa świeci niebieskim światłem, które pomaga organizmowi rozłożyć bilirubinę. To nie solarium: lampa nie opala. Oczy dziecka są w tym czasie zakryte specjalną osłonką.

Jezdne aparaty do RTG i USG #

Twoje dziecko będzie miało bardzo często przeprowadzane badania kontrolne. Ponieważ jest szczególnie narażone na działanie czynników zewnętrznych, zdecydowaną większość procedur medycznych lekarze starają się zlecać „przy łóżku” Małego Pacjenta, aby unikać podróżowania po terenie szpitala. Jednym z ułatwień są mobilne aparaty do wykonywania zdjęć Roentgena i obrazowania ultrasonograficznego.

Urządzeń na oddziale jest o wiele więcej. Na początku będziesz w stresie i dezorientacji, ale zapewniamy, że wszyscy rodzice bardzo szybko stają się „ekspertami” w odczytywaniu podstawowych informacji o stanie zdrowia dziecka. A potem, już w chwili wypisu, zatęsknisz za tym „pikaniem”, które informowało, że wszystko jest w porządku i pod kontrolą. W domu trzeba będzie nauczyć się ufać własnej obserwacji i intuicji, aby ocenić stan zdrowia Twojego dziecka. To dopiero będzie wyzwanie.

Wyzwaniem dla Ciebie i Twojego dziecka będzie też całkowita zmiana warunków: zapachów, oświetlenia i właśnie dźwięków. Twoja Pociecha będzie musiała znowu na nowo nauczyć się radzić sobie w całkowicie obcym, nowym otoczeniu, pokonać gwałtowną zmianę. Będziecie potrzebować czasu na przystosowanie się do ciszy i spokoju.


2.6. Czekanie, emocje, strach #

Czekanie #

Rodzicielstwo uczy cierpliwości i wytrwałości. Od samego początku czekanie na dwie kreski na teście, na określenie płci na USG, ruchy dziecka, poród… Twoje rodzicielstwo jest wyjątkowe, a Twoje czekanie naznaczone strachem. Strachem o życie swojego dziecka, strachem przed dotykiem, strachem przed diagnozą. Twoje rodzicielstwo uczy pokory wobec życia i siły w przezwyciężaniu najtrudniejszych sytuacji. Jeszcze wiele razy będziesz czekać. Na wypis, na diagnozę, na terapię… Na postępy Twojego dziecka, które będzie rozwijać się inaczej niż zdrowi rówieśnicy. Cierpliwość, pokora i odwaga to będzie Twoja rodzicielska zbroja, która pomoże Ci przetrwać kryzysy zdrowotne, rozwojowe, niezrozumienie ze strony otoczenia i konieczność walki o jak najlepsze warunki leczenia, terapii i edukacji Twojego wyjątkowego dziecka.

Emocje #

Gdy rodzi się dziecko szczególne, takie jak Twoje, targają nami różne emocje, które sprawiają, że diametralnie się zmieniamy. Doświadczenia te są często wręcz traumatyczne. To ważne, aby mieć odwagę i siłę mówić o swoich przeżyciach i nie poddać się niesprawiedliwej często ocenie.

Najczęstszą emocją jest strach. O życie, zdrowie dziecka. Przed odebraniem telefonu ze szpitala. Przed przyszłością. Czy sobie poradzę? Czy nie zrobię krzywdy mojemu dziecku? Jak będzie rozwijało się moje dziecko, czy będzie mówić, chodzić?

Strach jest naturalny. Pojawia się, bo spotkała Cię trudna sytuacja, bo zależy Ci na Twoim dziecku. Masz prawo płakać, krzyczeć, wołać o pomoc. Nie wolno jednak się w tym strachu pogrążyć, bo wtedy stanie się wyniszczający.

📖 Więcej: grupy W Punkt.


2.7. Budowanie relacji z dzieckiem #

Naturalnym procesem budowania więzi po porodzie jest kontakt fizyczny z dzieckiem. Niestety, w przypadku komplikacji rodzina bardzo często pozbawiona jest tego aspektu przeżywania. W tym czasie najważniejsza jest walka o życie dziecka i budowanie relacji z rodzicami schodzi na dalszy plan. Jednak jeśli nawet Twoje dziecko leży w inkubatorze, to masz możliwość wspierania go i budowania chociaż częściowo tej więzi. To bardzo istotne i zaprocentuje w dalszym rozwoju Twojego Wojownika.

Najważniejsza jest Twoja obecność. I to nie jest żaden mit, tylko rzeczywistość potwierdzona badaniami: obecność zaangażowanych i czułych rodziców wspiera proces zdrowienia i rozwoju każdego dziecka, a wcześniaka w szczególności.

Pamiętaj jednak, że bywają sytuacje, w których mimo chęci nie będzie można być przy dziecku. Może być to związane ze stanem zdrowia, zagrożeniem zakażeniami (chociażby okres grypowy), odległością szpitala od miejsca zamieszkania, koniecznością opiekowania się pozostałymi dziećmi. Pamiętaj, że wyrzuty sumienia w takiej sytuacji są absolutnie nieuprawnione. Kochasz swoje dziecko i robisz dla niego wszystko w ramach swoich możliwości.

Co czuje moje dziecko? #

Oczywiście nie wiemy, co naprawdę czuje dziecko zaraz po urodzeniu, bo nie jest w stanie nam tego powiedzieć. Często przypisujemy dzieciom nasze własne myśli i uczucia. Wiemy, że bliskość, dotyk i głos rodzica pomagają dziecku się wyciszyć.

Wiemy też, że ważna dla dziecka jest stała obecność bliskiej osoby. Dziecko bardzo szybko uczy się zapachów i dźwięków, bardzo szybko zorientuje się więc, który dotyk jest najmilszy, najbardziej uspokaja, który nie zapowiada kolejnej nieprzyjemnej procedury medycznej. Zauważysz, że jeśli regularnie będziesz swojemu dziecku czytać, śpiewać, będziesz je dotykać, kangurować, to właśnie na Ciebie będzie najpiękniej reagować.

Jeśli masz wątpliwości, pytaj. Dowiesz się, jak postępować. Wiele wcześniaków lepiej znosi spokojny, stały dotyk niż ruch dłoni po skórze. Obserwuj swoje dziecko, a szybko zorientujesz się po jego reakcjach, co sprawia mu przyjemność, a co jest niewskazane.

A jeśli nie mogę być przy dziecku? #

Czasami zdarza się, że nie możesz być przy swoim dziecku. To może być aktualna sytuacja epidemiczna, może to być związane z koniecznością opieki nad pozostałymi dziećmi, może chorujesz i potrzebujesz leczenia, a może szpital jest tak daleko, że nie jesteś w stanie być tam codziennie, może jeszcze coś innego…

To trudne okoliczności. Często niezależne od Ciebie i nie masz na nie wpływu. Trudne, bo nie możesz być tam, gdzie wyrywa się Twoje serce, i trudne, bo otoczenie lubi bardzo szybko i pochopnie wystawiać nam, rodzicom, krytyczne oceny. Pamiętaj, że najważniejsze jest to, co Ty czujesz i jakie masz możliwości. Nie masz obowiązku każdemu tłumaczyć się ze swoich wyborów.

Zadbaj o siebie i swoje emocje. Jeśli potrzebujesz iść do fryzjera, to po prostu to zrób. Jeśli potrzebujesz spędzić cały dzień ze starszymi dziećmi, które również przeżywają swoje emocje, często nie rozumieją do końca, co się dzieje, ale tak samo potrzebują wsparcia i bliskości, to nikomu nic do tego.

Rozmawiaj z innymi rodzicami podobnymi do Ciebie. Poznaj ich, ich historie i sposoby radzenia sobie z trudnościami. Zobaczysz, że wiele osób przeżywa podobne emocje. Może wpadniesz na jakiś dobry pomysł, rozwiązanie jakiejś Twojej trudności. Pamiętaj: dzielenie się swoimi problemami i proszenie o pomoc to wyraz mądrości, a nie słabości.

W tych najtrudniejszych chwilach, chwilach odseparowania od dziecka i zwątpienia, bezsilności, czasami warto pomyśleć o profesjonalnym wsparciu. Psycholog, psychoterapeuta, może profesjonalna grupa wsparcia prowadzona przez specjalistę? To, że potrzebujesz tego rodzaju pomocy, nie oznacza wcale słabości ani tego, że sobie „nie radzisz”. Potrzebujesz siły i stabilności, aby być dla swojego dziecka najlepszym rodzicem na świecie, zatem musisz zatroszczyć się także o siebie.


2.8. Jak budować więź? #

Po pierwsze: dotyk #

We wszystkich aspektach pielęgnowania dziecka wesprą Cię położne. Warto ich słuchać i prosić o wsparcie. Tak jak przy dotyku, który może być dla Twojego dziecka w pierwszych chwilach trudny do zniesienia. Pamiętaj, że jeśli Twoje dziecko urodziło się dużo za wcześnie, to jego ciało jest w każdym aspekcie niedojrzałe. Odbiera wszystkie bodźce z zewnątrz w nasilonym stopniu. Dlatego też na początek dobrze jest delikatnie położyć rękę na dziecku i nie głaskać go. To niezwykłe uczucie i przeżycie zarówno dla Ciebie, jak i Twojego dziecka. Po jakimś czasie Mały Wojownik będzie już rozpoznawał Cię po dotyku i możesz zauważyć, że reaguje zupełnie inaczej niż na dotyk personelu. Twój dotyk to namiastka przytulenia i wstęp do kangurowania.

Dotyk odgrywa również ważną rolę po porodzie, szczególnie po cesarskim cięciu (CC). Ma za zadanie pobudzać i rozwijać zmysł dotyku dziecka, do którego nie doszło, ponieważ niemowlę nie przechodziło przez kanał rodny. Jest to niezwykle ważny element w rozwoju prawidłowej integracji sensorycznej.

Głos #

Twoje dziecko Cię słyszy. Dlatego warto mu czytać, śpiewać piosenki, dawać znać, że jesteś. Nie ma znaczenia, czy wybierzesz książkę, czy piosenkę. Ważne, aby Twój głos był spokojny, radosny, kojący. Niech będzie to Twoja ulubiona, z dzieciństwa czy ta, z którą wiążesz najlepsze wspomnienia. W głosie przekazujemy emocje, które dzieci natychmiast wyłapują i odbierają. Twój spokój, troska i czułość będą wpływać na emocje Twojego dziecka. Mów do niego i śpiewaj mu jak najczęściej. Twój spokojny głos pomaga mu się wyciszyć i pomaga w powrocie do zdrowia.

Kangurowanie #

To magiczna chwila. Pierwszy raz możesz wziąć na ręce i przytulić swojego Malucha. Kangurowanie, czyli kontakt skóra do skóry, to jedna z najlepiej zbadanych metod opieki nad wcześniakiem. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca je, bo zmniejsza ryzyko zakażeń i wychłodzenia i pomaga w karmieniu. Kiedy możecie zacząć, powie lekarz albo położna. Kangurować może też tata. Dzieci podczas kangurowania przypominają sobie bezpieczne warunki macicy: kołysanie, ciepło, otulenie… Wyciszają się i stabilizują. Czują się po prostu bezpieczne i zaopiekowane. Komfort psychiczny osiągają w tych momentach również rodzice, co znowu wpływa korzystnie i na rodziców, i na dziecko. Razem obdarzają się czułością i sprawiają sobie radość.

📱 W aplikacji jest licznik kangurowania.

Pielęgnacja #

Każde dziecko, nawet to w inkubatorze, wymaga opieki. Proste czynności pielęgnacyjne są niezbędne i muszą być wykonywane regularnie. Staraj się jak najwcześniej i jak najczęściej w tych działaniach uczestniczyć. Ucz się przewijania, karmienia i w dalszej kolejności kąpieli. To będzie bezcenne doświadczenie, kiedy już będziesz opuszczać szpital i całkowicie przejmiesz wszystkie obowiązki związane z pielęgnacją dziecka. W szpitalu możesz się wszystkiego nauczyć pod czujnym i fachowym okiem położnych.


2A. Zanim wyjdziesz z oddziału: 12 pytań do lekarza prowadzącego #

Na większość tych pytań odpowiedź znajdziesz w wypisie. Poproś o wypis, zanim opuścisz oddział. Przeczytasz go spokojnie i omówisz potem z lekarzem.

  1. W którym tygodniu ciąży urodziło się moje dziecko i jaki ma dziś wiek korygowany? Do kiedy mam liczyć wiek korygowany?
  2. Które z rozpoznań na wypisie wymagają kontroli, a które „opisują start” i są zamknięte?
  3. Kiedy i u kogo pierwsza kontrola okulistyczna (ROP)? Co się stanie, jeśli się spóźnię?
  4. Czy przesiew słuchu wyszedł prawidłowo? Czy dziecko ma czynniki ryzyka wymagające kontroli słuchu później?
  5. Jakie USG / badania obrazowe trzeba powtórzyć i kiedy?
  6. Czy dziecko potrzebuje fizjoterapii od razu? Kto ma ją zlecić?
  7. Jak karmić w domu: ile, co ile, czy wzmacniacz mleka, czy mieszanka dla wcześniaków, do kiedy?
  8. Jakie leki i suplementy (witamina D, żelazo, inne) i do kiedy?
  9. Które szczepienia zostały podane na oddziale, które są następne i kiedy? Co z RSV?
  10. Przy jakich objawach mam dzwonić pod 112, a przy jakich do pediatry? (rozdz. 6)
  11. Czy dziecko kwalifikuje się do zaświadczenia „Za życiem”? Kto je wystawi? (rozdz. 10)
  12. Do jakiej poradni neonatologicznej trafiamy i czy mam już skierowanie?

2B. Pierwsze formalności już na oddziale #

Ty bądź przy dziecku, papiery niech nosi ktoś inny. Karta „kto co bierze na siebie” jest w rozdziale 8.

  • akt urodzenia w USC,
  • PESEL,
  • zgłoszenie do ubezpieczenia,
  • przerwanie urlopu macierzyńskiego na czas pobytu dziecka w szpitalu,
  • urlop ojcowski,
  • zaświadczenie „Za życiem” od neonatologa.

1. Akt urodzenia. Urodzenie zgłasza się w urzędzie stanu cywilnego w ciągu 21 dni od sporządzenia karty urodzenia w szpitalu. Rodzic może to zrobić przez internet, z profilem zaufanym albo e-dowodem. Jeśli idziesz do urzędu, zadzwoń wcześniej i zapytaj, kto może zgłosić urodzenie i jakie dokumenty zabrać. Gdy nikt nie zgłosi urodzenia w terminie, urząd sporządzi akt sam i powiadomi rodziców.

2. PESEL. Gdy zgłaszasz urodzenie przez internet, urząd przysyła potwierdzenie nadania numeru PESEL, odpis aktu urodzenia i zaświadczenie o zameldowaniu dziecka. Jeśli zgłaszasz urodzenie w urzędzie, zapytaj tam, kiedy dostaniesz numer PESEL.

3. Ubezpieczenie zdrowotne. W ciągu 7 dni poinformuj pracodawcę (albo inny podmiot, który zgłasza Cię do ubezpieczenia), że trzeba zgłosić dziecko. Dziecko z polskim obywatelstwem i tak ma prawo do leczenia na NFZ, więc spóźnienie nie odbierze mu opieki.

4. Urlop macierzyński, gdy dziecko leży w szpitalu. Po wykorzystaniu 8 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie resztę urlopu możesz wykorzystać później, po wyjściu dziecka ze szpitala. Od 19 marca 2025 roku do urlopu macierzyńskiego dochodzi urlop uzupełniający: tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, w granicach, które zależą od tygodnia porodu i masy urodzeniowej (rozdział 10). Wniosek składasz u pracodawcy co najmniej 21 dni przed końcem urlopu macierzyńskiego i dołączasz zaświadczenie ze szpitala. Poproś o nie na oddziale.

5. Urlop ojcowski. Tata ma 2 tygodnie urlopu ojcowskiego, do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy, w całości albo w 2 częściach po co najmniej tygodniu. Wniosek składa u swojego pracodawcy co najmniej 7 dni przed urlopem. Zasiłek za ten czas wynosi 100%.

6. Zaświadczenie „Za życiem”. Jeśli lekarz stwierdził u dziecka ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałe w czasie ciąży lub porodu, poproś o zaświadczenie przy wypisie. Wystawia je lekarz specjalista, na przykład neonatolog; pediatry nie ma na tej liście. Z tym zaświadczeniem złożysz wniosek o jednorazowe 4000 zł, bez względu na dochód, w ciągu 12 miesięcy od narodzin. Potrzebne będzie też zaświadczenie, że mama była pod opieką lekarza albo położnej najpóźniej od 10. tygodnia ciąży. Więcej w rozdziale 10.

Stan na listopad 2026.

Wszystkie informacje o świadczeniach rodzicielskich i pracowniczych znajdziesz w rozdziale 10.


2C. Jedna strona dla taty #

Tata #

Często czuje się bezsilny. Chciałby działać, pomagać, ratować, a jedyne, co może, to stać przy inkubatorze i patrzeć na łzy partnerki. Często czuje się odrzucony, niepotrzebny i samotny. Pobyt taty na oddziale neonatologicznym może być ograniczony, podczas gdy mama często może przebywać przez cały czas. To także utrudnia nawiązanie więzi tacie od pierwszych dni życia dziecka, szczególnie gdy w ciągu dnia przebywa w pracy i na wizytę u dziecka pozostaje mu na przykład 30 minut dziennie.

Ty, Tato, masz również prawo do emocji, gorszego samopoczucia, strachu i rozpaczy. Daj sobie na to czas. Krzycz, płacz, jeśli tylko przyniesie Ci to ulgę i pozwoli podjąć kolejne wyzwania. Nie bój się i nie wstydź poprosić o pomoc i wsparcie. Znajdź osobę, której bez skrępowania będziesz mógł powiedzieć, co naprawdę czujesz i co Cię dręczy. O swoich obawach, zawiedzionych nadziejach. Może warto czasem pomyśleć o rozmowie ze specjalistą? Psycholog to czasami dobry wybór. Taka osoba nie ocenia, nie wydaje sądów, słucha, rozmawia, daje wsparcie i przede wszystkim zachowuje tajemnicę.

Tato, Twoja Rodzina potrzebuje Cię jak nigdy dotąd i chociaż partnerka może Cię odtrącać, to tak naprawdę Twoja obecność, czułość i wsparcie są jedynym, czego w tej właśnie chwili najbardziej potrzebuje. Oboje potrzebujecie czasu i spokoju. Dbaj o swoją przestrzeń, stawiaj granice ludziom, którzy odbierają Wam nadzieję i energię. Po prostu bądź przy swoich bliskich i wspieraj ich. To najcenniejsze, co możesz im teraz dać.

💬 Tato, możesz powiedzieć: nie daję rady

To zdanie wolno Ci powiedzieć na głos. Partnerce, przyjacielowi, psychologowi albo nam.

Nie musisz najpierw wszystkiego ogarnąć ani udawać przed kimkolwiek, że jest dobrze.

Zadzwoń, nawet jeśli nie wiesz, od czego zacząć. Wystarczy, że powiesz to jedno zdanie.

Jeśli przychodzą Ci myśli, żeby zrobić sobie krzywdę, dzwoń 112 albo jedź na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego.

Telefon Wsparcia w Kryzysie W Punkt: 880 116 331, wtorek i czwartek, 19:00–22:00. Odbiera psycholog.

W inne dni i w nocy: Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie.

W nagłym zagrożeniu życia dzwoń 112 Pierwsza pomoc Co pilne, co może poczekaćCo pilne